شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥١٦

نكته « 1 »

( بضمّ ذال ) : زهر كشنده . و مراد از صبر تلخ . و عاص : پسر وائل بن هاشم بن سعد بن سهم بن عمر بن حفص بن كعب بن لؤىّ بن غالب ، و امام نووى در مهذّب الأسماء گويد :

« الجمهور على كتابة العاصى بالياء و هو الفصيح عند أهل العربيّة و يقع فى كثير من كتب الحديث و الفقه أو أكثرها بحذف الياء و هى لغة و قد قرئ فى السّبع نحوه ، كالكبير المتعال و الدّاع و نحوهما . » « 1 » و مراد از ابن عاص عمرو ، و او در سنهء ثمان هجرى بدست نجاشى ، ملك حبشه ، مسلمان شد و در شب « 2 » عيد فطر سنهء ثلاث و اربعين هجرى در مصر وفات يافت . و عسر ( بكسر سين ) : كسى كه كار برو دشوار باشد . و قوله تعالى : سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ « 3 » أى عن عذاب ، قال الأخفش : خرجنا نسأل عن فلان و بفلان . « 4 » و قدّم مقول « أقول » مقدّر .

مىفرمايد : اى آن‌كس « 5 » كه مىجويد از من كينه را ، اگر هستى تو كه مىجوئى كه زيارت كنى گور را بتحقيق و درائى بعد از آن در آتش ، در بينى ريزم ترا امروز زهرى تلخ .

مپندار مرا ، اى عمرو ، پسر عاص ، كسى كه كار برو دشوار باشد ، بپرس « 6 » از من بدر « 7 » را و بپرس از من خيبر را . بودند قريش در روز بدر كشته « 8 » ، به درستى كه من ، چون حرب در روزى حاضر شود ، برافروزم آتش خود را و بخوانم قنبر را و گويم : پيش دار علم مرا ، بازپس مدار از ترس . س :

گر قصد هلاك خود ندارد دشمن * از بهر چه مىكند خصومت با من

هرچند كه زد لاف شجاعت امّا * چون تيغ كشم نهد همان دم گردن

لن ينفع الحاذر ما قد حذرا * و لا أخا الحيلة عمّا قدّرا

إنّ الحذار لا يردّ القدرا * لمّا رأيت الموت موتا أحمرا

( 1 ) . تهذيب الأسماء 2 : 30 . ( 2 ) . A : سنه . ( 3 ) . المعارج : 1 . ( 4 ) . صحاح : 1723 . ( 5 ) . A : آن‌كسى . ( 6 ) . C : بترس ، E : پرس . ( 7 ) . B : پدر . ( 8 ) . G : + و .