شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٩

بيان اغماض از قبايح اعمال اقران و اعراض از فضائح اقوال « 11 » ايشان

و تعامى : خويش « 1 » را كور نمودن .

مىفرمايد : برهم مىنهم چشم « 2 » خود را از كارهاى بسيار « 3 » ، و به درستى كه من بر ترك رفتن و غايب شدن تواناام . و نه از كورى فرومىگيرم چشم را ، و ليكن بسا كه كور نمايد خود را و چشم فروگيرد مرد و او بينا باشد . س :

هرچند كه « 4 » خلق را نه نيك است معاش * وز جهل و شقاوتند دربند تلاش

آن به كه نهيم چشم روشن برهم * خوش نيست كه عيب مردمان گردد فاش

و أسكت عن أشياء لو شئت قلته * و ليس علينا فى المقال أمير

أصبّر نفسى باجتهادى و طاقتى * و إنّى بأخلاق الجميع خبير

أشياء : جمع شىء ، و غير منصرف ، قال الخليل : إنّما ترك صرفه لأنّ أصله فعلاء ، جمع على غير واحده ، كما أنّ « الشّعراء » جمع على غير واحده ، لأنّ الفاعل لا يجمع على فعلاء ، ثمّ استثقلوا الهمزتين فى آخره فقلبوا « 5 » الأولى إلى أوّل الكلمة فقالوا أشياء ، فصار تقديره لفعاء ؛ و قال الأخفش : هو أفعلاء ، فلهذا لا يصرف ، حذفت الهمزة الّتى بين الياء و الألف للتّخفيف ؛ و قال الكسائىّ : « أشياء » أفعال ، و إنّما تركوا صرفها لكثرة استعمالهم لها و قد شبّهت بفعلاء . « 6 » و تصبير : كسى را بر صبر داشتن . و طاقة : توانائى .

مىفرمايد : خاموش مىشوم از چيزها كه اگر خواهم ، بگويم آن را ، و نيست بر من در گفتار اميرى . مىدارم بر « 7 » صبر نفس خود را بكوشيدن خود و توانائى خود ، و به درستى كه من به خويهاى همه آگاهم « 8 » . س :

( 1 ) . CG : خود . ( 2 ) . G : چشمهاى . ( 3 ) . G : بزرگ . ( 4 ) . E : - كه . ( 5 ) . CD : فنقلوا . ( 6 ) . صحاح : 58 . ( 7 ) . E : برو . ( 8 ) . E : آگاهيم .