شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٦

حكايت

گفتند : « محمّد كجاست ؟ » فرمود « 1 » : « نمىدانم . » او را بگذاشتند و از عقب آن حضرت برفتند .

و « 2 » ثعلبى و ابن اثير گويند در راه مدينه آيت وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ « 3 » در شأن مرتضى ، عليه السّلام ، نازل شد . و امام غزّالى در احيا گويد كه دران شب حق‌ّتعالى وحى كرد به جبرئيل و ميكائيل كه شما را برادر يكدگر ساختم و عمر يكى درازتر كردم ، كدام از شما برادر خود را به طول عمر اختيار مىكند « 4 » .

هريك عمر درازتر براى خود خواستند . خدا گفت : « چرا چنان نكرديد كه على بن ابى طالب كرد ؟ او را برادر محمّد ساختم و جان خود فداى او كرد و بجاى او خسبيد . شما هر دو به زمين رويد و او را از « 5 » دشمنان نگاه « 6 » داريد . » بيامدند و جبرئيل بر سر او بايستاد و ميكائيل بر پاى او ، و جبرئيل مىگفت : « بخ‌بخ ! « 7 » اى پسر ابى طالب ، خدا « 8 » با ملايكهء خود به تو مباهات مىكند « 9 » . »

و بات رسول اللّه فى الغار آمنا * موقّى و فى حفظ الإله و فى ستر

أقام ثلاثا ثمّ زمّت قلائص * قلائص يفرين الحصى أينما يفرى

أردت به نصر الإله تبتّلا * و أضمرته حتّى أوسّد فى قبرى

غار : سوراخ « 10 » در كوه ، و مراد غار ثور كه نزديك « 11 » مكّه « 12 » است . و يقال : الشّجاع موقّى ، أى موقّى جدّا . « 13 » و ستر ( بكسر ) : پرده . و ثلاثا : أى ثلاث ليال . و زمّ : مهار كردن . و قلوص :

شتر مادهء « 14 » جوان ، و قلائص : جمع او ، و مراد شتران كه پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، بشخصى كافر از بنى دئل « 15 » سپرد و وعده كرد كه بعد از سه شب بغار ثور برد و بوعده وفا كرد . و التّبتّل : الانقطاع عن الدّنيا إلى اللّه . و توسيد : چيزى را بالين كردن .

مىفرمايد : شب گذاشت پيغمبر خدا در غار ثور به امن نگاه داشته و در نگاه داشتن

( 1 ) . A : گفت . ( 2 ) . E : - و . ( 3 ) . البقرة : 207 . ( 4 ) . G : مىكنيد . ( 5 ) . E : + ميان . ( 6 ) . E : نگه . ( 7 ) . E : + لك . ( 8 ) . A : خداى تعالى . ( 9 ) . C : + و اللّه اعلم . ( 10 ) . C : - سوراخ . ( 11 ) . G : نزد . ( 12 ) . CG : + معظّمه . ( 13 ) . صحاح : 2537 . ( 14 ) . E : ماده و . ( 15 ) . E : بنى ذئل .