شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٤

حكايت هجرت مصطفى از مكّه به مدينه و خسبيدن ناظم بر جامه خواب « 5 » او بوقار و سكينه

و لا يسكن « 1 » إلّا فى ضرورة الشّعر . و شأن : كار . و حرّ و حرارة : گرم شدن . و جمر : آتش . و قوم بدل از ضمير جمع يا فاعل ؛ و واو مجرّد علامت جمع ، مثل وَ أَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا « 2 » .

مىفرمايد : امر بصبر مىكنند « 3 » مرا قومى كه بيزارانند از صبر ، و در صبر چيزهاست تلخ‌تر از صبر . عزا مىدهد « 4 » عزادهنده ، پس مىگذرد براى كار خود ، و مىماند عزاداده در گرمتر از آتش . س :

هر دل كه عنان بدست احباب سپرد * او را به سخن نمىتوان بازآورد

شوق است چو آتش و نصيحت چون باد * وان آتش ازين باد فزون گشت و نمرد

حكايت هجرت مصطفى از مكّه به مدينه و خسبيدن ناظم بر جامه خواب « 5 » او بوقار و سكينه

حكايت هجرت مصطفى از مكّه به مدينه و خسبيدن ناظم بر جامه خواب « 5 » او بوقار و سكينه

وقيت بنفسى خير من وطئ الحصى * و من طاف بالبيت العتيق و بالحجر

رسول إله الخلق إذ مكروا به * فنجّاه ذو الطّول الكريم من المكر

و بتّ « 6 » أراعيهم متى ينشروننى * و قد وطّنت نفسى على القتل و الأسر

وقاية : نگاه داشتن ( از ثانى ) . و حصى : سنگريزه . و طوف و طواف : گرد درآمدن . و البيت العتيق : الكعبة ، لقدمتها أو لعتقها من الضّرر أو لنفاستها . و حجر الكعبة ( بكسر الحاء ) : ما حواه « 7 » الحطيم المدار بالبيت جانب الشّمال . « 8 » و مكر : انديشهء بدى كردن ( از اوّل ) . و تنجية :

رهانيدن . و طول ( بفتح ) : نيكوئى . و مراعاة : ديدن . و نشر : پراكنده كردن ( از اوّل ) . و توطين : وطن كردن . و مكروا به ناظر به آيت وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ « 9 » .

( 1 ) . G : تسكن . ( 2 ) . الأنبياء : 3 . ( 3 ) . CE : مىكند . ( 4 ) . G : - عزا مىدهد . ( 5 ) . B : به جامه خواب ، C : بر جامخواب ، G : بر جاىخواب . ( 6 ) . C : بثّ . ( 7 ) . E : خط ه . ( 8 ) . صحاح : 623 . ( 9 ) . الأنفال : 30 .