شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٩

تقسيم ماهيت جامعهء انسان كه مظهر اسائتست و مصدر احسان

شمس : آفتاب ، و مؤنّث سماعى . و قمر : ماه . و بشر : آدمى .

مىفرمايد : عيب مىكنند مردى چند زمانى را كه گذشت ، و نيست مر زمانى را كه گذشت هيچ تغيّر . مىبينم شب را كه مىرود چون ديدن من او را ، و آنكه روز بر ما بازگردانيده مىشود . و بازنداشت باران را از ما « 1 » آسمان ، و گرفته نشد آفتاب ما و ماه . پس بگو مران « 2 » كس را كه نكوهش كرد حادثهء زمان را : ستم كردى زمان را ، پس نكوهش كن « 3 » آدمى را . س :

تا چند بد زمانه گوئى اى دل * بگذر ز سر بهانه‌جوئى اى دل

چون نسبت شرّ به غير ما نيست صواب * بايد كه ره خطا نپوئى اى دل

* * *

يعيب النّاس كلّهم الزّمانا * و ما لزماننا عيب سوانا

نعيب زماننا و العيب فينا * و لو نطق الزّمان بنا هجانا

و ليس الذّئب يأكل لحم ذئب * و يأكل بعضنا بعضا عيانا « 4 »

تقسيم ماهيت جامعهء انسان كه مظهر اسائتست و مصدر احسان

تقسيم ماهيت جامعهء انسان كه مظهر اسائتست و مصدر احسان

ربّ فتى دنياه موفورة * ليس له من بعدها « 5 » آخره

و آخر دنياه مذمومة * تتبعها آخرة فاخره

و آخر قد حاز كلتيهما * قد جمع الدّنيا مع الآخرة

و آخر يحرم كلتيهما * ليس له الدّنيا و لا الآخرة

الموفور : الشّىء التّامّ . و آخرة : آن جهان . و فاخر : چيز نيك . و الحوز : الجمع ، و كلّ من ضمّ إلى نفسه شيئا فقد حازه حوزا و حيازة . « 6 » و حرم و حرمان : بىروزى « 7 » كردن ( از ثانى ) .

( 1 ) . C : - ما . ( 2 ) . E : هران . ( 3 ) . B : + آن . ( 4 ) . ديوان الشّافعىّ : 131 . ( 5 ) . CD : بعده . ( 6 ) . صحاح : 872 . ( 7 ) . E : پى روزى .