شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٨

بيان اطوار سراى سپنج كه رنج او با راحت است و راحت او با رنج

از بخت بد خويش اگر لت يا بى * وز دشمن و دوست تاب خجلت يا بى

آزرده مشو كه گر بران صبر كنى * ناگاه ز غيب فتح و دولت يا بى

ربّ معافى شكا بعلّته * و مشتك ما ينام من سهره

كم من معان على تهوّره * و مبتلى ما ينام من حذره

و فارح فى عشاء ليلته * دبّ إليه البلاء فى سحره

معافاة : عافيت دادن . و معاناة : رنج بردن . و التّهوّر : الوقوع فى الشّىء بقلّة « 1 » مبالاة . « 2 » و عشاء : شبانگاه . و السّحر : اختلاط ظلمة آخر اللّيل بضياء النّهار ، و جعل اسم الوقت . « 3 »

مىفرمايد : بس « 4 » عافيت داده گله كرد به بيمارى خود ، و بس ناله‌كننده خواب نكرد از مرض بىخوابى خود . بس رنج‌برنده بر بىباكى « 5 » خود ، و بس مبتلا خواب نكرد « 6 » از پرهيز كردن خود . و بس « 7 » شادمانى در شبانگاه شب خود كه نرم رفت بجانب او بلا در سحر او .

س :

اين چرخ‌فلك كه نيست او را سر و بن * گر اهل سعادتى برو تكيه مكن

جمعى كه بكوى عشق ارباب دلند * دارند هزار داغ ازين چرخ كهن

من صحب الدّهر ذمّ صحبته * و نال من صفوه و من كدره

ذمّ : نكوهش كردن . و كدر ( بفتح ) : تيرگى .

مىفرمايد : هركه صحبت دارد با روزگار ، نكوهش كند « 8 » صحبت او را ، و بيابد از صفاى او و از تيرگى او . س :

هركس كه شود چو ماه نو « 9 » شهرهء دهر * پيوسته رود بىسر و پا شهر به شهر

( 1 ) . E : لقله . ( 2 ) . صحاح : 856 . ( 3 ) . مفردات : 401 . ( 4 ) . E : پس . ( 5 ) . G : پى پاكى . ( 6 ) . E : - از مرض بىخوابى . . . ( 7 ) . E : پس . ( 8 ) . E : كنند . ( 9 ) . E : - نو .