شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦١

اظهار صفاى طبع وقّاد و جلاى ذهن نقّاد

مىفرمايد : چون مشكلها پيش آيد مرا ، آشكارا كنم پنهانهاى « 1 » آن را بتأمّل . و اگر بدرخشد در محلّ پنداشتن گمانها مسأله‌اى پوشيده كه ننگرد آن را بينائى چشم ، پوشانيده « 2 » به امرهاى غايب ، بنهم بران انديشه‌هاى درست . س :

چون شد دل پاك من « 3 » معارف پيشه * هرگز نكنم ز غير حقّ انديشه

تا بَبْرِبيان شدم بميدان سخن * در بحر محيط عقل دارم بيشه

معى أصمع كضبى المرهفا * ت أفرى به عن ثياب السّير

لسان كشقشقة الأريحى * أو كالحسام اليمانى الذّكر

و قلب إذا استنطقته الهمو * م أربى عليها بواهى « 4 » الدّرر

الأصمع : الرّأى العازم . و ظبة ( بضمّ ) : تيزناى شمشير ، و ظبين : جمع او ، و قال كعب :

تعاور أيمانهم بينهم * كئوس « 5 » المنايا بحدّ الظّبينا « 6 »

و مرهف ( بصيغهء مفعول ) : شمشير تنك كرده . و فرى : بريدن بر وجه اصلاح ( از ثانى ) . و سيرة : روش . و شقشقة ( بكسر شين ) : آنچه شتر مست از گلو بيرون آرد ، و إذا قيل للخطيب « 7 » « ذو شقشقة » ، فإنّما يشبّه بالفحل « 8 » . و يمان : منسوب به يمن ، و الف عوض ياء نسبت . و ذكر : آهن فولاد . و استنطاق : به سخن درآوردن . و إرباء : افزون شدن ، و يعدّى بعلى .

و البهاء : الحسن .

مىفرمايد : با من است رائى « 9 » عازم چون تيزناهاى شمشيرهاى تنك كرده كه مىبرم به آن از جامه‌هاى روشها . مراست زبانى چون زبان « 10 » مرد فراخ‌حلق « 11 » كه مانند شتر مست باشد « 12 » ، يا چون شمشير برّان يمنى آهن پولاد « 13 » . و مراست دلى كه چون « 14 » به سخن آورد او را اندوهها ، افزون شود بران درّهاى زيبا . س :

( 1 ) . E : - پنهانهاى . ( 2 ) . G : پوشيده . ( 3 ) . G : من پاك . ( 4 ) . C : بهاء ، G : بوادهى . ( 5 ) . E : كروس . ( 6 ) . C : الظبيبا . - - صحاح : 2417 . ( 7 ) . BE : الخطيب . ( 8 ) . همان : 1503 . ( 9 ) . AE : راى . ( 10 ) . E : - زبان . ( 11 ) . ABC : فراخ‌حلق . ( 12 ) . E : شد . ( 13 ) . DE : اهن فولاد ، G : آهن فولاد بود و . ( 14 ) . A : - چون .