شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٠
اظهار صفاى طبع وقّاد و جلاى ذهن نقّاد
تحسين علم هدايتشعار و تقبيح جهل غوايتدثار
تحسين علم هدايتشعار و تقبيح جهل غوايتدثار
العلم باللّه جماع الشّكر * و الجهل باللّه جماع الكفر
الجماع ( بالكسر ) : ما جمع عددا ، يقال : الخمر جماع الإثم . « 1 » و الكفر : جحود النّعمة و هو ضدّ الشّكر . « 2 » و باء براى قسم يا الصاق .
مىفرمايد : علم به خدا جمعكنندهء اصناف شكرست ، و جهل به خدا جمعكنندهء اجناس حقّناشناسى است . س :
هر دل كه ز علم و معرفت يافت كمال * غافل نشود ز شكر حقّ در همه حال
وز جهل يكى كه ماند در قيد ضلال * پيوسته كند نعمت حقّ را پامال
اظهار صفاى طبع وقّاد و جلاى ذهن نقّاد
اظهار صفاى طبع وقّاد و جلاى ذهن نقّاد
إذا « 3 » المشكلات تصدّين لى * كشفت غوامضها بالنّظر
و إن برقت فى مخيل الظّنو * ن عمياء لا يجتليها البصر
مقنّعة بغيوب الأمور * وضعت عليها صحيح الفكر
أشكل الأمر : أى التبس . و تصدّى : پيش آمدن . و كشف : برهنه « 4 » كردن ( از ثانى ) .
و الغامض من الكلام : خلاف الواضح . و النّظر : التّأمّل و الفحص . و برق و برقان : درخشيدن ( از اوّل ) . و ظنّ : گمان . و عمى عليه الأمر : أى التبس ؛ و عمياء : مسألهء پوشيده . و اجتلاء :
نگرستن به چيزى كه بر تو عرض كنند . و تقنيع : مقنعه پوشانيدن . و الغيب : ما غاب عنك . و وضع : نهادن ( از ثالث ) . و فكر ( بكسر فاء و فتح كاف ) : جمع فكرة . و در بعضى نسخ بجاى غوامضها « حقائقها » ؛ و الحقيقة : المسألة الثّابتة الّتى لا تتغيّر بتغيّر الدّهور ؛ و بجاى لا يجتليها البصر « لا يحتويها الفكر » ؛ و بجاى صحيح الفكر « حسام العبر » ؛ و عبرة : پند .
( 1 ) . صحاح : 1200 . ( 2 ) . همان : 807 . ( 3 ) . G : اذ . ( 4 ) . E : پرهيز .