شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٩

بيان جامعيّت حقيقت « 4 » انسانى و احتواى او بر فضائل جسمانى و نفسانى

مراد از كتاب مبين نفس كلّيّه ، چه صوفيّه گويند عقل اوّل ام‌ّالكتابست و نفس كلّيّه كتاب مبين و نفس منطبعه در جسم « 1 » كلّ كتاب محو و اثبات ، و انسان كامل مجموعهء كتب الهى است و باعتبار روح ام‌ّالكتاب است و باعتبار قلب كتاب مبين و باعتبار نفس كتاب محو و اثبات . و إبانة : هويدا كردن و هويدا شدن ، و اوّل الصق است بمقام . و أحرف : جمع حرف ، و مراد اعيان و صور كه طارى هيولاى كلّيّهء معبّر « 2 » به نفس رحمانى مىشوند « 3 » . قال الشّيخ محيى الدّين :

كنّا حروفا عاليات لم نقل * متعلّقات فى ذرى « 4 » أعلى القلل

أنا أنت فيه و نحن أنت و أنت هو * و الكلّ فى هو هو فسل عمّن وصل

و إضمار : در دل داشتن ؛ و مراد از مضمر اسما و صفات الهى كه در تتق عزّت « 5 » پنهانند « 6 » و در مرائى و مجالى اكوان ظهور مىيابند . و تسطير : نوشتن . و در بعضى نسخ بجاى مصراع رابع « ففكرك فيك و ما تفكر » ؛ و فكر : ( بكسر ) انديشه و ( بفتح ) انديشه كردن ( از اوّل ) .

مىفرمايد : تو كتاب مبينى كه به حرفهاى او آشكارا مىشود پنهان . پس نيست هيچ حاجت مر ترا در خارجى كه خبر دهد از تو به‌آنچه نوشته شده در لوح كتاب مبين . س :

مجموعهء اسرار الهى مائيم * لوح و قلم و حرف و « 7 » سياهى مائيم

هر چيز كه مقصود تو باشد اى دل * از خود بطلب كه هرچه خواهى مائيم

فتح

ازين واديست « أنا كلام اللّه النّاطق » كه حضرت مرتضى ، عليه السّلام ، فرمود « 8 » در وقتى كه لشكر معاويه به صفّين مصحفها بر سر نيزه‌ها كردند . و شيخ محيى الدّين « 9 » گويد :

أنا القرآن و السّبع المثانى * و روح الرّوح لا روح الأوانى

فؤادى عند مشهودى مقيم * يشاهده « 10 » و عندكم لسانى

( 1 ) . C : - جسم . ( 2 ) . E : معنبر . ( 3 ) . C : مىشويد . ( 4 ) . B : درى . ( 5 ) . E : غرب . ( 6 ) . G : پنهانيد . ( 7 ) . EG : - و . ( 8 ) . AC : فرموده . ( 9 ) . C : + قدّس سرّه . ( 10 ) . C : لشاهده .