شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٣

حكايت حوادث كه در غزاى احد رو « 4 » نموده و ابواب عبرت « 5 » بر روى اهل خبرت گشوده

و الحرب سجال . » و بر سبيل ارتجاز مىگفت : « اعل هبل ، اعل هبل . » چه قريش براى تيمّن اين بت را در حرب احد با خود آورده بودند . و پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود :

« شما بگوئيد : اللّه أعلى و أجلّ . » پس ابو سفيان گفت : « إنّ لنا العزّى و لا عزّى لكم . » و « 1 » پيغمبر فرمود : « شما بگوئيد : اللّه مولانا و لا مولى لكم . » و بعضى گويند پيغمبر با عمر گفت كه در جواب « يوم بيوم » بگو : « لا سواء قتلانا فى الجنّة و قتلاكم فى النّار » . و اين دو بيت موافق اين روايت است . س :

تا چند كنى طيش و تهتّك « 2 » چون ديو * وز جهل زنى لاف شجاعت چون گيو

شيطان چو « 3 » گرفت ملك هستىّ ترا * از ظاهر و باطن تو برخاست غريو

حكايت حوادث كه در غزاى احد رو « 4 » نموده و ابواب عبرت « 5 » بر روى اهل خبرت گشوده

اللّه حىّ قديم قادر صمد * و ليس يشركه فى ملكه أحد

هو الّذى عرّف الكفّار منزلهم * و المؤمنين سيجزيهم كما وعدوا

فإن يكن دولة كانت لنا عظة * فهل عسى أن يرى فى غيّها رشد

و ينصر اللّه من والاه أنّ له * نصرا و يمثل بالكفّار إذ « 6 » عندوا

قدرة : توانا شدن . و صمد : پناه نيازمندان . و شركة : انباز شدن ( از رابع ) . و تعريف : شناسا كردن « 7 » . و الكفر : فى اللّغة السّتر و فى الشّرع إنكار ما علم بالضّرورة مجىء الرّسول به . و دولة ( بفتح و ضمّ ) : گردش ، و قيل الدّولة بالفتح فى المال و بالضمّ فى الحرب و الجاه ، « 8 » و قال أبو عبيد « 9 » : الدّولة بالفتح « 10 » المصدر و بالضّمّ الشّىء الّذى يتداول بعينه « 11 » . و موالاة و ولاء : با كسى دوستى كردن . و مثلة : عقوبت كردن ( از اوّل ) . و عنود : از راه گشتن و ستيز

( 1 ) . E : - و . ( 2 ) . E : نهنگى . ( 3 ) . G : چه . ( 4 ) . CG : روى . ( 5 ) . E : غيرت . ( 6 ) . G : ان . ( 7 ) . C : گردانيدن . ( 8 ) . مفردات : 322 . ( 9 ) . AE : عبيدة . ( 10 ) . E : - بالفتح . ( 11 ) . صحاح : 1700 .