شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١٩

حكايت

أرادت أمورا زيّنتها حلومهم * ستوردهم يوما من الغىّ موردا

يرجّون تكذيب النّبىّ و قتله * و أن يفتروا بهتا عليه و مجحدا « 1 »

قال الشّافعىّ ، رضى اللّه عنه « 2 » : « قريش ولد النّضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن إلياس بن مضر بن نزار بن معدّ بن عدنان ، و من النّاس من قال هم ولد إلياس بن مضر ، و منهم من قال ولد مضر بن نزار ، و منهم من قال ولد فهر بن مالك بن النّضر بن كنانة . » و قال الزّمخشرىّ فى الكشّاف : « سمّوا بتصغير القرش ، و هو دابّة عظيمة فى البحر تعبث بالسّفن و لا تطاق إلّا بالنّار ، و عن معاوية أنّه سأل ابن عبّاس ، رضى اللّه عنه « 3 » : بم سمّيت قريش ؟

قال : بدابّة فى البحر « 4 » تأكل و لا تؤكل و تعلو و لا تعلى . و أنشد :

و قريش هى الّتى تسكن البح * ر بها سمّيت قريش قريشا

و التّصغير للتّعظيم . و قيل من القرش ، و هو الكسب ، لأنّهم كانوا كسّابين بتجاراتهم . » « 5 » و فرح : شاد شدن ( از رابع ) . و حلم : خرد . و إيراد : درآوردن . و افتراء : دروغ بربافتن . و البهت :

البهتان .

مىفرمايد : پس گشتند قريش كه شاد شدند به نايافتن او ، و نيستم من كه مىبينم « 6 » زنده‌اى را براى چيزى جاودانه كرده . خواستند قريش كارها كه آراست آن را خردهاى ايشان ، زود درآورد آن خردها ايشان را روزى « 7 » بجاى درآمدنى از گمراهى . اميد مىدارند به دروغ داشتن پيغمبر و كشتن او را ، و آنكه بربافند بهتانى را برو و « 8 » آلت انكار را . س :

جمعى كه به عين عقل صاحب‌نظرند * با خلق طريق خيرخواهى سپرند

وانها كه ز مرگ دشمنان شاد شوند * گويا ز ممات خويشتن بىخبرند

كذبتم و بيت اللّه حتّى نذيقكم * صدور العوالى و الصّفيح المهنّدا

و يبدو منّا منظر ذو كريهة * إذا ما تسربلنا الحديد المسرّدا

( 1 ) . C : يجحدا . ( 2 ) . C : - رضى . . . ( 3 ) . C : - رضى . . . ( 4 ) . C : الارض . ( 5 ) . كشّاف 4 : 802 . ( 6 ) . C : بينم . ( 7 ) . CG : روز . ( 8 ) . BC : - و .