شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٨

خطاب به فاطمهء زهراء « 1 » ، جزاها اللّه خير الجزاء در وقت توجّه به محاربه و غزاء

ميان او و لشكر ابو جعفر منصور عبّاسى مقاتله شد و نزديك بود كه به دولت شهادت مشرّف شود و او را چهار صد دينار بشخصى از بنى نجّار مىبايست داد ، ذو الفقار « 1 » تسليم او كرد و گفت « 2 » : « خذ السّيف ، فإنّك لا تلقى أحدا من آل أبى طالب ، إلّا أخذه منك و أعطاك حقّك . » و آن شمشير نزد او بود تا جعفر بن سليمان بن على بن عبد اللّه بن عبّاس والى يمن و مدينه شد و آن شخص را طلب كرد و ذو الفقار بستد و چهار صد دينار بداد « 3 » و ازو به مهدى بن منصور منتقل شد و در دست خلفاى عبّاسى بود . و اصمعى گويد : رأيت الرّشيد بطوس متقلّدا سيفا فقال : « يا أصمعىّ ، أ لا أريك ذا الفقار ؟ » قلت : « بلى ، جعلنى اللّه فداك ! » فقال : « استلّ « 4 » سيفى هذا . » فاستللته ، فإذا فيه ثنتا عشرة فقارة . و فاطمة : دختر پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، از خديجه بنت خويلد بن عبد العزّى بن قصىّ ، و پيغمبر او را در سال دوم هجرت به مرتضى داد ؛ و چون اينجا منادى است ، تاء او بترخيم افتاده « 5 » .

و يوم الهياج ( بالكسر ) : يوم القتال . و نحو : جانب . و هائج : شتر مست ، و هياج : جمع او . و ورود : آمدن و رسيدن ( از ثانى ) . و إنذار : بيم كردن . و إسراع : شتافتن . و واو براى قسم ، يا عاطف بر ضمير متكلّم بر وفق مذهب كوفيين . و وطن : آرامگاه . و أصبح : تامّ بمعنى وصل إلى الصّباح . و ناصحا مفعول به ورد ، قال اللّه تعالى : وَ لَمَّا وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ « 6 » . و خراب معطوف بر قتلى .

مىفرمايد : نزديك گردان ذو الفقار را ، اى فاطمه ، به من ؛ كه برادر من شمشيرست در هر روز حرب . نزديك گردان آن « 7 » شمشير برّان را ؛ چه به درستى كه من سوارشونده‌ام در ميان مردان بجانب جمعى كه به شتران مست مىمانند . آمدند امروز نيكخواهى را كه بيم مىكند « 8 » مردم را لشكرهاى « 9 » چون درياى صاحب موجها . آمدند آن لشكرها شتاب‌كنندگان ، مىجويند كشتن مرا ، بحقّ پدر تو كه عطا داده شده است بمعراج آسمان .

و مىجويند ويران كردن وطنها و كشتن مردم ؛ و همه ، چون بامداد كردند ، پناه آورده‌اند

( 1 ) . C : + را . ( 2 ) . C : - و گفت . ( 3 ) . E : به دو داد . ( 4 ) . E : اسأل . ( 5 ) . E : تاء بترخيم اوفتاده . ( 6 ) . القصص : 23 . ( 7 ) . C : - آن . ( 8 ) . C : مىكنند . ( 9 ) . E : به لشكرها .