شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٠

تفضيل مرده‌اى كه اثر فضل او موجودست بر زنده‌اى كه نفع او مفقودست

ترجيح خاموشى و كم گفتن بر گوهر معنى بالماس سخن سفتن

ترجيح خاموشى و كم گفتن بر گوهر معنى بالماس سخن سفتن

إنّ القليل من الكلام بأهله * حسن و إنّ كثيره ممقوت

ما زلّ ذو صمت و ما من مكثر * إلّا يزلّ و ما يعاب صموت

إن كان ينطق ناطق من فضّة * فالصّمت درّ زانه ياقوت

مقت : دشمن داشتن . و نطق : سخن گفتن ( از ثانى ) . و درّ : مرواريد بزرگ ؛ و درّ آراسته بياقوت اشارت بدندان و لب در حال بستن دهان . و در بعضى نسخ بجاى زلّ « ذلّ » .

مىفرمايد : به درستى كه اندك از سخن باهل « 1 » آن خوبست ، و به درستى كه بسيار از سخن دشمن داشته است . نلغزد « 2 » صاحب خاموشى و نيست هيچ بسيارگو « 3 » مگر كه بلغزد و نكوهش كرده نشود هيچ خاموشى . اگر باشد كه سخن گويد سخن‌گوينده‌اى از سيم ، پس خاموشى مرواريديست كه آراسته است او را ياقوت . س :

راز دل خويشتن اگر پوشى به * وز گفتن بىفايده خاموشى به

هرچند سخنهاى تو چون درّ باشد * گر جوهر فضل خويش نفروشى به

تفضيل مرده‌اى كه اثر فضل او موجودست بر زنده‌اى كه نفع او مفقودست

تفضيل مرده‌اى كه اثر فضل او موجودست بر زنده‌اى كه نفع او مفقودست

قد مات قوم و ما ماتت مكارمهم * و عاش قوم و هم فينا كأموات

مكارم : جمع مكرمة . و أموات : جمع ميت .

مىفرمايد : به حقيقت مردند قومى و نمرد بزرگواريهاى ايشان ، و زيستند قومى و ايشان در ميان ما چون مردگانند . س :

هر مرده كه گوى نيك‌نامى برده * از لوح حيات نام خود نسترده

هر زنده كه نفع او به مردم نرسد * در مذهب اهل فقر باشد مرده

( 1 ) . E : با اهل . ( 2 ) . CG : نلغزيد . ( 3 ) . CG : بسيارگوى .