شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٨

مدح قبيله‌اى چند از عرب به شجاعت و اصالت و ادب

مصابرة : با كسى بصبر « 1 » نبرد كردن . و ساهمته فسهمته ( بالفتح ) : گرو بستم با او ، پس گرو بردم ازو . و مسالبة : از يكدگر ربودن . و أصفيته الودّ : أى أخلصته « 2 » له . و ولاية : دوست داشتن . و شوب : آميختن ( از اوّل ) ، و يعدّى بالباء و بنفسه . و لهو و لعب : بازى ، و قال القاضى فى التّفسير : « اللّهو صرف الهمّ « 3 » بما لا يحسن أن يصرف به ، و اللّعب طلب الفرح بما لا يحسن أن يطلب به » . و هين ( بتشديد و تخفيف ) : آسان . و لين ( بتشديد و تخفيف ) : نرم . و عرو : به كسى فرو آمدن . و صخب : بانگ زدن « 4 » .

مىفرمايد : قبيلهء ازد بيخ درختى است « 5 » كه اگر پيشى گرفته شوند ، پيشى گيرند ، و اگر فخر كرده شوند ، فخر كنند ، و اگر غلبه جسته شوند ، غلبه كنند . و اگر نبرد كرده شوند به بسيارى ، بسيار باشند ، و اگر نبرد كرده شوند بصبر ، صبر كنند ، و اگر گرو بسته شوند ، گرو ببرند ، و اگر ربوده شود چيزى ازيشان ، بربايند . صافى شدند ، پس خالص ساخت براى ايشان دوست دوستى خود را ، پس نياميخت به صفاى ايشان صرف همّت بامرى غير لايق و نه طلب شادى به چيزى نامناسب . ايشان آسان و نرمند از روى خلق در جايهاى نشستن خود ، نه جهل فرومىآيد ايشان را دران جايها « 6 » و نه بانگ زدن . س :

ياران مرا فضل و كمال است بسى * وين طايفه نيستند كمتر ز كسى

دارند وفا و نرم‌خوئى همه دم * در جهل نمىزنند هرگز نفسى

الغيث إمّا رضوا من دون نائلهم * و الأسد ترهبهم يوما إذا غضبوا

أندى الأنام أكفّا حين تسألهم * و أربط النّاس جأشا إن هم ندبوا

و أىّ جمع كثير لا تفرّقه * إذا تدانت لهم غسّان و النّدب

فاللّه يجزيهم عمّا أتوا و حبوا * به الرّسول و ما من صالح كسبوا

غيث : باران . و إمّا : در اصل « إن ما » ، و « ما » زايد ، مثل فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ « 7 » . و نائل : عطا .

( 1 ) . C : - بصبر . ( 2 ) . E : خلصته . ( 3 ) . E : الهمّة . ( 4 ) . CG : كردن . ( 5 ) . C : درختست . ( 6 ) . A : جانها . ( 7 ) . الزّخرف : 41 .