شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٧

مدح قبيله‌اى چند از عرب به شجاعت و اصالت و ادب

طبتم حديثا كما قد طاب أوّلكم * و الشّوك لا يجتنى من فرعه العنب

جميع : همه . و رضا : خشنود شدن ( از رابع « 1 » ) . و كلاءة و كلوء : نگاه داشتن ( از ثالث ) . و حدوث : نو شدن ( از اوّل ) ؛ و حديث : نو . و أوّل : نخست ، و مذهب البصريّين أنّه أفعل و جمهورهم على أنّه من وول ، و قيل أصله أوأل من وأل ، أى نجا ، لأنّ النّجاة فى السّبق ، و قال الخليل : أصله أأول من آل ، أى رجع ، لأنّ كلّ شىء يرجع إلى أوّله ؛ و مذهب الكوفيّين أنّه فوعل من وأل أو « 2 » وول . و اجتناء « 3 » : ميوه از درخت بازكردن . و فرع : سرشاخ درخت . و عنب : انگور .

مىفرمايد : اى جماعت ازد ، به درستى كه من از همهء شما خشنودم ، و شما سرهاى كار خلافت منيد ، نه دم . هرگز نااميد نشود ازد از راحت و آمرزيدن ، و خدا « 4 » نگاه « 5 » دارد ايشان را از هرجا كه روند . پاكيد شما در حالى كه نويد ، چنانچه « 6 » پاك است اوّل شما ، و خار چيده نشود از سرشاخ او انگور . س :

اى قوم من از شما چو گشتم خشنود * بىشبهه « 7 » جزاى آن ز حقّ خواهد بود

باشد حسب و نسب شما را باهم * هستيد درختى كه برش باشد جود

و الأزد جرثومة إن سوبقوا سبقوا * أو فوخروا فخروا أو غولبوا « 8 » غلبوا

أو كوثروا كثروا أو صوبروا صبروا * أو سوهموا سهموا أو سولبوا سلبوا

صفوا فأصفاهم المولى ولايته * فلم يشب صفوهم لهو و لا لعب

هينون لينون خلقا فى مجالسهم * لا الجهل يعروهم فيها و لا الصّخب

جرثومة ( بضمّ جيم ) : بيخ درخت . و مسابقة : با كسى پيشى گرفتن در دويدن يا در تاختن اسب . و سبق : پيشى گرفتن ( از ثانى ) . و مكاثرة : با كسى به بسيارى « 9 » نبرد كردن . و

( 1 ) . CG : - از رابع . ( 2 ) . C : اى . ( 3 ) . B : اجتباء . ( 4 ) . A : خداى . ( 5 ) . A : خداى نگاه ، B : خدايكان . ( 6 ) . CG : چنان كه . ( 7 ) . E : بىشبه . ( 8 ) . CG : غلبوا . ( 9 ) . E : بسيار .