شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٤

خطاب به معاوية بن ابى سفيان و تعيير او در صفّين ببغى و طغيان

باليمامة تنسب إليه الرّماح ؛ لأنّها تحمل من بلاد الهند ، فتقوّم به . « 1 » و لدن : نرم . و شدّ « 2 » :

استوار بستن ( از اوّل ) . و غراب الفأس ( بالكسر ) : رأسها . و ذود « 3 » : بازراندن . و إضرام : آتش افروختن . و التهاب : افروخته شدن آتش و زبانه زدن او . و حدّ و أسمر معطوف بر مليك ، و پيش از آن لام « 4 » جرّ مقدّر ، و مثل اين شايع است بقياس . و أضرمت بصيغهء مجهول . و التهابا « 5 » مفعول مطلق « يلتهب » « 6 » مقدّر يا « 7 » تمييز .

مىفرمايد : زود كفايت كند مرا پادشاه مطلق و تيزناى شمشير من كه نزد كارزار پنداشته باشى او مرا شعلهء آتش كه در هوا نمايد . و نيزهء گندم‌گون از نيزه‌هاى موضع خطّ ، نرم كه استوار بسته‌ام كنار آن را ، براى آنكه نكوهش كرده نشود . باز مىرانم به آن نيزه لشكر « 8 » دشمن را هر روز ، چون آتش حرب افروخته مىشود و زبانه مىزند زبانه‌زدنى . س :

كافيست مرا خدا و « 9 » شمشير دوسر * وين نيزه كه مىكند ازو سنگ حذر

از نيزهء من كه نخل باغ ظفرست * آيد همه روز ميوهء فتح به بر

و حولى معشر كرموا و طابوا * يرجّون الغنيمة و النّهابا

و لا ينحون من حذر المنايا * سؤال المال فيها و الإيابا

فدع عنك التّهدّد و اصل نارا * إذا خمدت صليت « 10 » لها شهابا

طيب : پاك شدن . و ترجية : اميد داشتن . و غنيمة : مالى كه از كفّار به جنگ ستانند « 11 » . و نهب : آنچه به غارت برند ، و نهاب : جمع او . و نحو : آهنگ كردن ( از اوّل ) . و تهدّد : بيم كردن .

و صلى الكافر النّار : قاسى حرّها ، و صلى النّار : دخل فيها « 12 » ( من الرّابع ) ، و صليت الرّجل نارا : إذا أدخلته النّار . و خمود : فرومردن آتش ( از اوّل ) . و ضمير فيها عايد به حرب . و صليت بصيغهء معروف يا مجهول . و ضمير لها راجع به نار « 13 » ، و شهابا بحسب مرتبه مقدّم بر لها .

( 1 ) . صحاح : 1123 . ( 2 ) . E : شدّة . ( 3 ) . AC : ذوذ ، BE : دود . ( 4 ) . E : پيش ان لهم . ( 5 ) . E : + يا . ( 6 ) . C : يلهب . ( 7 ) . A : با . ( 8 ) . E : بشكر . ( 9 ) . E : مرا حداد . ( 10 ) . A : صليت . ( 11 ) . CG : بستانند . ( 12 ) . مفردات : 490 . العين : 1006 . ( 13 ) . E : به ما .