شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٠

حكايت

آنكه من بودمى به پهلو افكنده ، بربودى او از من جامه‌هاى مرا . س :

دشمن كه دلش مباد خالى از درد * سوگند خورد كه قتل من خواهد كرد

ليكن به ميان خاك و خونش بينم * آن دم كه شود نشسته از هر سو گرد

عبد الحجارة من سفاهة رأيه * و عبدت ربّ محمّد بصواب

عرف ابن عبد حين أبصر صارما * يهتزّ أنّ الأمر غير لعاب

أرديت « 1 » عمروا إذ طغى بمهنّد * صافى الحديد مهذّب قصّاب

لا تحسبوا الرّحمن خاذل دينه * و نبيّه يا معشر الأحزاب « 2 »

حجر : سنگ ، و حجارة : جمع او ، و مراد بتها ؛ چه سيصد و شصت بت در خانهء كعبه بود و بزرگتر آن هبل ( بضمّ هاء ) بود « 3 » و پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، در روز فتح مكّه همه را بشكست و بفرمود تا هركس كه « 4 » بتى در خانه داشت بشكست . و الرّأى : اعتقاد النّفس أحد النّقيضين عن غلبة الظّنّ . « 5 » و الصّواب : ضدّ الخطإ . و عرفان و معرفة : شناختن ( از ثانى ) . و إبصار : ديدن . و صارم : برنده ، و اكثر استعمال او در شمشيرست . و اهتزاز « 6 » :

جنبيدن . و لعاب ( بكسر لام ) : با كسى بازى « 7 » كردن . و طغيان : بيراه شدن و از حدّ درگذشتن . و مهنّد : شمشير هندى . و قصب ( بصاد مهمله و معجمه ) : بريدن . و المعشر :

جماعة أمرهم واحد و يحصل بينهم معاشرة و مخالطة . و مراد از أحزاب بنى قريظه و قائد ايشان كعب بن اسد « 8 » ، و بنى نضير « 9 » و قائد ايشان حيىّ بن اخطب ، و خيبريان و قائد ايشان سلام بن ابى الحقيق ، و بنى وائل و قائد ايشان هوذة « 10 » بن قيس ، و قريش و قائد ايشان ابو سفيان ، و قبايل ثلاثهء غطفان « 11 » و قائد فزاره ازيشان عيينة بن حصن ، و قائد بنى مرّه حارث « 12 » بن عوف ، و قائد اشجع « 13 » مسعر « 14 » بن رخيله « 15 » ؛ و قرينه بر ارادهء جماعت مذكوره

( 1 ) . C : اردت . ( 2 ) . C : الاحباب . ( 3 ) . E : هبل بود بضم هاء . ( 4 ) . G : - كه . ( 5 ) . مفردات : 374 - 375 . ( 6 ) . C : اهتراز . ( 7 ) . E : يارى . ( 8 ) . E : مراسد . ( 9 ) . G : بنى نظير . ( 10 ) . E : مراسد . ( 11 ) . G : قطفان . ( 12 ) . B : حرف . ( 13 ) . E : اسجع . ( 14 ) . B : مشعر . ( 15 ) . A : رحيله ، E : زحيله .