شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٠

شكايت از پيرى و بياض مو باحسن بيان و تنبيه بر معايب دنيا و اهل آن

تاريك شد زندگانى من « 1 » ، چون روشن شد « 2 » شعلهء آن چراغ پاى . اى بومى كه به حقيقت آشيان گرفت بالاى تارك من بر رغم و خشم از من ، آن زمان كه پريد كلاغى كه آشيان داشت دران تارك ، ديدى ويرانى « 3 » زندگانى از « 4 » من ، پس زيارت كردى مرا ، و منزل تو از همهء خانه‌ها ويرانهء آنست . س :

شد آتش من فسرده از ضعف بدن * وان رفت كه بود باغ عيشم گلشن

اى موى سفيد بر سرم جا كردى * چون بوم كه در خرابه گيرد مسكن

أ أنعم عيشا بعد ما حلّ عارضى * طلائع شيب ليس يغنى خضابها

و غرّة عمر المرء قبل مشيبه * و قد فنيت نفس تولّى شبابها

إذا اصفرّ وجه المرء و ابيضّ رأسه * تنغّص من أيّامه مستطابها

نعمة : خوش‌حال شدن ( از رابع و خامس ) . و ما مصدرى . و العارض : صفحة الخدّ . و طليعة : طلايه . و ما يغنى « 5 » عنك هذا : أى ما يجدى عنك و ما ينفعك . و غرّة كلّ شىء : أوّله و أكرمه . و المشيب و الشّيب واحد ، و قال الأصمعىّ : الشّيب بياض الشّعر و المشيب دخول الرّجل فى حدّ الشّيب من الرّجال . « 6 » و تولّى : برگشتن . و اصفرار : زرد شدن . و ابيضاض « 7 » :

سفيد شدن . و تنغّص « 8 » : ناخوش شدن عيش . و استطابة : خوش آمدن .

مىفرمايد : آيا خوش‌حال باشم از روى عيش ، بعد از آنكه فرود آمد به صفحهء رخ من طلايه‌هاى پيرى ، يعنى موى سفيد كه نافع نيست رنگ كردن او ؟ و بهتر عمر مرد پيش از پيريست ، و به حقيقت فنا يافت نفسى كه پشت كرد جوانى او . چون زرد شد روى مرد و سفيد شد سر او « 9 » ، ناخوش شد از روزگار او خوش‌آمدهء آن . س :

زد موى سفيد خيمه گرد رخ من * شد تيره و زرد چهرهء فرّخ من

( 1 ) . CG : - من . ( 2 ) . C : - شد . ( 3 ) . E : ديدى كه برانى . ( 4 ) . C : او . ( 5 ) . B : يعنى . ( 6 ) . صحاح : 159 . ( 7 ) . C : ابيياض ، G : انبياض . ( 8 ) . E : تنقص . ( 9 ) . E : + و .