شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١٤

ارشاد ارباب صلاح باسباب فلاح

ندب « 1 » : بر مرده گريستن . و مفعول شئت محذوف . و لاقيت جواب إذا .

مىفرمايد : پس بحقّ خدا « 2 » كه من در هر ساعت ، هرگاه كه خواهم ، ملاقات كنم مردى را كه مرده است يار او ؛ هرگاه كه نسبت كردم خود را در روزگار به او به حيلتى ، نو مىكنند « 3 » اندوهگن « 4 » كردنى را هر روز ، جمعى كه مىگريند بر مردهء او . س :

اى رفته بتجريد « 5 » ترا آوازه * دارى فرح و نشاط بىاندازه

با خلق اگر كسى تعلّق دارد * پيوسته شود جراحت او تازه

ارشاد ارباب صلاح باسباب فلاح

ارشاد ارباب صلاح باسباب فلاح

فرض على النّاس أن يتوبوا * لكنّ ترك الذّنوب أوجب

الفرض : التّقدير ، قال اللّه تعالى : فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ « 6 » و مراد اينجا چيزى كه تارك آن آثم باشد و او بمذهب امام شافعى مرادف واجب است و حنفيّه گويند علم بلزوم عبادت اگر از دليل قطعى حاصل شود ، فرض ، و اگر از دليل ظنّى ، واجب ؛ و اين بيت مساعد مذهب شافعى است . و توبة : بازگشتن به خدا . و ترك : گذاشتن ( از اوّل ) . و أن يتوبوا مبتدا و فرض خبر « 7 » .

مىفرمايد : فرض است بر مردم كه بازگردند به خدا ، ليكن ترك گناهان واجب‌ترست . س :

گاهى كه دلت ز معصيت گشت سياه * در حال به توبه عذر آن قصّه بخواه

ور بخت مدد كند بتوفيق إله * آن به كه تو آلوده نگردى به گناه

و الدّهر فى صرفه عجيب * و غفلة النّاس فيه أعجب

صرف الدّهر : حدثانه و نوائبه . و غفلة : غافل شدن .

مىفرمايد : روزگار در حادثهء خود عجب است ، و غافل شدن مردم در روزگار ، يا در

( 1 ) . A : ندبه . ( 2 ) . C : خداى . ( 3 ) . CDEG : مىكند . ( 4 ) . EG : اندوهگين . ( 5 ) . C : به تجربه . ( 6 ) . البقرة : 237 . ( 7 ) . E : + او .