شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١١

تقريب نفوس بموت « 7 » و تقرير طباع بر فوت

مددت ، أردت الصّوت الّذى يكون مع البكاء ، و إذا قصرت ، أردت الدّموع و خروجها . « 1 » و المصاب : من أصابته مصيبة . و اكتئاب : اندوهگن « 2 » شدن . و شقّ : شكافتن . و جيب :

گريبان . و ويل : واى ؛ و دعاء ويل : گفتن وا ويلاه . و العجاب ( بالضّمّ ) : العجيب . و اگر گوئى كاف تشبيه مغنى است از كأنّ ، گوئيم مولانا سعد الدّين تفتازانى در مطوّل تصريح فرموده به‌آنكه كأنّ گاهى در مقام ظنّ بثبوت خبر مستعمل مىباشد بىقصد تشبيه ، و اينجا از آن قبيل است .

مىفرمايد : عجب مىدارم مر ناشكيبائى را گريه‌كنندهء مصيبت‌رسيده باهل « 3 » يا خويش نزديك صاحب‌اندوه ، شكافته گريبان « 4 » گويندهء وا ويلاه به نادانى ، گويا كه مرگ همچو « 5 » چيزى عجيب است . س :

اى بهر عزا بفرق سر ريخته خاك * وز غايت بيخودى گريبان زده چاك

گويا كه تو بوده‌اى ز مردن غافل * يا نيست ترا هيچ نصيب از ادراك

و سوّى اللّه فيه الخلق حتّى * نبىّ اللّه عنه لم يحاب

له ملك ينادى كلّ يوم * لدوا للموت و ابنوا للخراب

تسوية : يكسان كردن . و خلق : بمعنى مخلوق . و حابيته فى البيع محاباة . و ولادة و ولود :

بزادن ( از ثانى ) . و لام للموت براى عاقبت ، و او فرع لام اختصاص ، كأنّ ولادتهم للموت . و نبىّ اللّه مفعول به لم يحاب .

مىفرمايد : و يكسان گردانيد خدا در مرگ خلق را ، به مرتبه‌اى كه پيغمبر « 6 » خدا را ازو محابا نكرد . و مر خدا « 7 » را فرشته‌ايست كه آواز مىدهد هر روز : بزائيد براى مرگ و بنا كنيد براى ويرانى . س :

در دهر اگر كسى مخلّد بودى * شك نيست كه حضرت محمّد بودى

( 1 ) . صحاح : 2284 . ( 2 ) . EG : اندوهگين . ( 3 ) . C : + و . ( 4 ) . G : شكفته . . . ( 5 ) . B : همجوى . ( 6 ) . E : نبى . ( 7 ) . CG : و خداى .