شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٩
بيان وجه مختار در ترتيب چيدن اظفار
زرته أزوره زورا و زيارة . و التّواتر : تتابع الشّىء . و ازدياد : افزون ساختن . و فى الصّحاح :
« الغبّ : أن ترد الإبل الماء يوما و تدعه يوما ، و كذلك الغبّ فى الحمّى ، و قال الكسائىّ :
أغببت القوم و غببت عنهم ، إذا جئت يوما و تركت يوما ، و الغبّ فى « 1 » الزّيارة ، قال الحسن :
فى كلّ أسبوع يقال : زر غبّا ، تزدد حبّا . » « 2 » و منادمة : نديمى كردن . و مرّة : يك‌بار . و إكثار :
بسيار گردانيدن . و إدمان : پيوسته داشتن . و إفساد : تباه ساختن .
مىفرمايد : چون خواهى كه دشمن داشته شوى ، پس زيارت كن پيوسته ، و اگر خواهى كه افزون كنى دوستى ، پس وقتى زيارت كن و وقتى نه . نديمى كردن مردم خوبست يك‌بار ، و اگر بسيار گردانند پيوسته داشتن آن را ، تباه كنند دوستى را . س :
خواهى كه فزون شود وقار تو بسى * پيوسته مباش موى بينى كسى
از مردم تيره‌رو بگردان چون تير * با اهل صفا نشين و آن هم نفسى
بيان وجه مختار در ترتيب چيدن اظفار
بيان وجه مختار در ترتيب چيدن اظفار
قلّم أظافيرك بسنّة و أدب * يمنى ثمّ يسرى خوابس أو خسب
تقليم : چيدن ناخن . و ظفر : ناخن ، و أظافير : جمع جمع او كه « أظفار » است . و سنّة :
فرمودهء رسول و كردهء او ، صلّى اللّه عليه و سلّم « 3 » . و يمنى : دست راست . و يسرى : دست چپ . و خوابس : اشارت به ترتيب انگشتان دست راست در تقليم ، و أوخسب : به ترتيب انگشتان دست چپ ؛ چه ابهام و سبّابه و وسطى و بنصر و خنصر انگشت بزرگ است تا « 4 » كالوج ؛ و « خ » كه حرف اوّل خنصرست « 5 » اشارت بخنصر و « و » « 6 » به وسطى ، و على هذا القياس .
مىفرمايد : به چين ناخنهاى خود را به سنّت رسول و ادب : دست راست ، پس دست چپ ؛
( 1 ) . CDE : - فى . ( 2 ) . صحاح : 190 . ( 3 ) . C : رسول صلى . . . و كردهء او ، G : رسول خدا و كردهء او . ( 4 ) . A : با . ( 5 ) . A : خوابس است . ( 6 ) . G : واو .