شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٢
تحسين سكوت و ستايش صموت
إنّما الفخر لعقل ثابت * و حياء و عفاف و أدب
حديد : آهن . و نحاس : مس . قال الرّاغب : « لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ « 1 » أى المال و ما يكسب . » « 2 » و لحم : گوشت . و عصب : پى . و ثبوت : ايستادن ( از اوّل ) . و عفّ عن الحرام عفّة و عفافة : أى كفّ « 3 » ( من الثّانى ) . و الفاخر منادى . و اقحام أىّ مبهم براى فصل ميان حرف ندا و مناداى معرّف به لام تعريف ، و هاء تنبيه عوض مضاف اليه أىّ . و بالنّسب متعلّق به فاخر و استفهام براى انكار .
مىفرمايد : اى فخركننده بنسب از روى جهل ، نيستند مردم مگر مر مادرى را و مر « 4 » پدرى را . آيا مىبينى « 5 » ايشان را كه آفريده شدهاند از سيم يا آهن يا مس يا زر ؟ آيا مىبينى ايشان را كه آفريده شدهاند از مال ايشان ؟ آيا موجودست غير گوشت و استخوان و پى ؟
نيست فخر مگر براى عقلى استوار و شرم و عفّت و ادب . س :
اى كرده سلوك در بيابان طلب * زنهار مكن مفاخرت بهر نسب
چيزى كه به آن فخر توانى كردن * عقل است و حيا و عفّت و علم و ادب
تحسين سكوت و ستايش صموت
تحسين سكوت و ستايش صموت
أدّبت نفسى فما وجدت لها * به غير تقوى الإله من أدب
فى كلّ حالاتها و إن قصرت * أفضل من صمتها عن الكذب
و غيبة النّاس إنّ غيبتهم * حرّمها ذو الجلال فى الكتب
إن كان من فضّة كلامك يا نف * س فإنّ « 6 » السّكوت من ذهب
وجدان : يافتن ( از ثانى ) . و غير : مغاير . و قصر : كوتاه بودن ( از خامس ) . و صمت « 7 » و صمات و صموت و سكت و سكات و سكوت : خاموش شدن . و كذب ( بكسر ذال ) : دروغ .
و الكلام خلف إنسان بما يغمّه ، لو سمعه ، إن كان صادقا ، سمّى غيبة ، و إن كان كاذبا ، سمّى
( 1 ) . الإسراء : 12 . ( 2 ) . مفردات : 639 . ( 3 ) . صحاح : 1405 . ( 4 ) . G : مادرى و . ( 5 ) . G : نمىبينى . ( 6 ) . همهء نسخ : انّ . ( 7 ) . G : - و صمت .