شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٧

اظهار استحقاق و حرمان و ايمان بتقدير رحمن

هركس كه شود مال جهان را صاحب * گويند كه صادق است و باشد كاذب

معروف بابلهى است داناى فقير « 1 » * با آنكه بود بر همه اقران غالب

شكايت از احتياج و افتقار كه سبب ضعف است و انكسار

شكايت از احتياج و افتقار كه سبب ضعف است و انكسار

غالبت كلّ شديدة فغلبتها * و الفقر غالبنى فأصبح « 2 » غالبى

إن أبده يفضح و إن لم أبده * يقتل فقبّح وجهه من صاحب

مغالبة و غلاب : غلبه جستن بر كسى . و أصبح : بمعنى صار . و إبداء : آشكارا كردن .

و فضحه يفضحه فافتضح : إذا انكشف مساويه « 3 » ( از ثالث ) . و تقبيح : زشت گردانيدن . و صاحب : يار . و شديدة صفت « حادثة » محذوف . و قبّح وجهه دعاى بد ، و صاحب تمييز ، أى قبّح وجه صاحب هو الفقر ، قال الشّاعر :

للّه درّ أنوشروان « 4 » من رجل * ما كان أعرفه بالدّون و السّفل

و در بعضى نسخ بجاى يفضح و يقتل معروف « أفضح » و « أقتل » مجهول .

مىفرمايد : غلبه جستم بر هر حادثهء سخت ، پس « 5 » غالب شدم بران ، و فقر غلبه جست بر من ، پس گشت غالب بر من . اگر آشكارا مىكنم آن را ، رسوائى مىكند ، و اگر « 6 » آشكارا نمىكنم آن را ، مىكشد . پس زشت گردانيده باد روى يارى كه فقرست ! س :

هر حادثه‌اى كه محنتش بسيارست * غالب شده‌ام بران و اينم كارست

جز فقر كه غالب است و گر فاش كنم * عارست و گر نهان كنم دشوارست

اظهار استحقاق و حرمان و ايمان بتقدير رحمن

اظهار استحقاق و حرمان و ايمان بتقدير رحمن

فلو كانت الدّنيا تنال بفطنة * و فضل و عقل نلت أعلى المراتب

( 1 ) . G : حقير . ( 2 ) . C : و اصبح . ( 3 ) . صحاح : 391 . ( 4 ) . G : انوشيروان . ( 5 ) . G : + سخت . ( 6 ) . E : - اگر .