شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٥

اظهار صبر بر حوادث زمان براى دفع شماتت دشمنان

خسيس . و چون درويش شوى ، پس دوا كن درويشى خود را به بىنيازى از هر چركنى چون پوست صاحب‌گر . پس بحقّ خدا « 1 » كه هرآينه بازمىگردد به تو روزى تو همهء آن ، اگر باشد دور تر از محلّ ستاره . س :

اى آنكه ز فيض عام روزى خوارى * زنهار مكش ز بهر « 2 » روزى خوارى

روزى تو مىرسد بهر وجه كه هست * گر صاحب احترامى و گر خوارى

اظهار صبر بر حوادث زمان براى دفع شماتت دشمنان

اظهار صبر بر حوادث زمان براى دفع شماتت دشمنان

فإن تسألينى كيف أنت فإنّنى * صبور على ريب الزّمان صليب

حريص على أن لا ترى بى كآبة * فيشمت عاد أو يساء حبيب

كيف : براى استفهام از حال ، أى على أىّ حال أنت . و ريب الزّمان : سختى روزگار . و صلابة : سخت بودن « 3 » . و الحرص : فرط الإرادة . « 4 » و كآبة : سوء الحال و الانكسار من الحزن . « 5 » و الشّماتة : الفرح ببليّة العدوّ ، يقال : شمت به « 6 » يشمت « 7 » ( من الثّانى ) . و العادى « 8 » : العدوّ . و حبيب : دوست داشته . و از نهج البلاغه « 9 » فهم مىشود كه اين دو بيت نظم يكى از بنى سليم است و حضرت مرتضى در اثناى كلام خويش آورده .

مىفرمايد : پس اگر پرسى مرا كه چگونه‌اى تو ، پس به درستى كه من صبورم بر سختى روزگار ، مردىام به‌غايت سخت ؛ حريصم بر آنكه ديده نشود به من بدحالى ، پس شادى كند دشمنى يا غمگين كرده شود دوستى . س :

گاهى كه خلل به كار من يابد راه * كوشم كه كسى از آن « 10 » نگردد آگاه

ترسم كه از آن دشمن من « 11 » شاد شود * يا دوست ملالتى بيابد ناگاه

( 1 ) . A : خداى . ( 2 ) . C : براى . ( 3 ) . A : شدن . ( 4 ) . مفردات : 227 . ( 5 ) . صحاح : 207 . ( 6 ) . A : - شمت به . ( 7 ) . همان : 255 . ( 8 ) . G : العاد . ( 9 ) . نهج البلاغه : نامهء 37 . ( 10 ) . B : از آن كسى . ( 11 ) . E : - من .