شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٣

حكايت « 5 »

و دأب فلان فى عمله دأبا : أى جدّ و تعب « 1 » ( من الثّالث ) . و الإدراك : اللّحوق ، يقال : مشيت حتّى أدركته و عشت حتّى أدركت زمانه . « 2 » و الثّار : طلب الدّم ، و أصله الهمز . و الصّبر : حبس النّفس عن الجزع ( از ثانى ) . و اتعاب : ( بفتح ) جمع تعب بمعنى رنج و ( بكسر ) رنجانيدن . و تقصير : سستى كردن . و قتل : كشتن ( از اوّل ) . و حزب : گروه . و هنالك : اينجا ، براى اشارت به زمان ، مثل : هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ « 3 » . و نفع : سود كردن ( از ثالث ) . و ظلم : ستم كردن . و عذر : بهانه . و إعتاب : خشنود كردن .

مىفرمايد : رحمت كناد خدا قائم ما را ، همراه قيامت ، و حال آنكه مردم در كار خود يا در تعب آن مصائب باشند . او دريابندهء طلب خونست مرا ، اى حسين ، بلكه مر ترا ، پس صبر كن براى رنجهاى آن مصائب . براى هر خونيست هزار هزار « 4 » خون ، و تقصير نكند در كشتن گروههاى آن مصائب . آن زمان سود ندهد آن ظالمان را گفتار بعذر و خشنود كردن آن . س :

آن دم كه شود ظهور مهدى واقع * مهرم شود از برج ولايت طالع

چون خون من از اهل ضلالت طلبد * هر عذر كه گويند نباشد نافع

حكايت « 5 »

در سنهء ستّ و ستّين هجرى مختار بن ابى عبيدهء ثقفى در كوفه به مشورت امام محمّد بن « 6 » حنفيّه خروج كرد و امام محمّد را « مهدى » مىخواندند « 7 » و او را « خليفهء مهدى » ، و شمر بن ذى الجوشن و عمر بن سعد و حفص ، پسر او را ، بكشت و سرهاى ايشان را به مدينه نزد امام محمّد « 8 » فرستاد و هركه در قتل امام حسين و متعلّقان سعى كرده بود بكشت . و ابراهيم بن مالك بن اشتر از قبل او با عبيد اللّه بن زياد محاربه كرد و او را بقتل آورد . و امام حسن عسكرى در تفسير خود روايت كند كه مرتضى فرمود « 9 » : « سيقتل ولدى

( 1 ) . صحاح : 123 . ( 2 ) . همان : 1582 . ( 3 ) . الأحزاب : 11 . ( 4 ) . A : - هزار . ( 5 ) . D : - حكايت . ( 6 ) . CG : - بن . ( 7 ) . D : مىخوانند ، E : ميخوندند . ( 8 ) . C : + باقر . ( 9 ) . ADEG : فرموده .