شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٢

نصيحت قرّة العين امام حسين ، عليه السّلام من اللّه العلّام « 1 »

س :

اى دوست مشو ز ياد قرآن غافل * مىخوان همه دم ميان جمعى كامل

آن دم كه رسد نوبت دَرْسَت به مثل * از وجه مناسبت نگردى ذاهل

و إذا مررت بآية مخشيّة * تصف العذاب فقف « 1 » و دمعك يسكب

يا من يعذّب من يشاء بعدله * لا تجعلنّى فى الّذين تعذّب

إنّى أبوء بعثرتي و خطيئتى * هربا و هل إلّا إليك المهرب

مرّ و مرور : گذشتن ( از اوّل ) . و خرج القوم بآيتهم : أى بجماعتهم ، لم يدعوا وراءهم شيئا ، و الآية من كتاب اللّه : جماعة حروف . و الخشية : خوف يشوبه تعظيم . « 2 » و وصف و صفة : پديد كردن ( از ثانى ) . و العذاب : العقوبة « 3 » . و وقوف : ايستادن ( از ثانى ) . و دمع : اشك .

و سكب : ريختن آب ؛ و سكوب : ريخته شدن آب ( از اوّل ) . و تعذيب : عقوبت كردن . و مشيّة : خواستن . و العدل : خلاف الجور . و بوء : بازگشتن ، و حمل بر اقرار نشد ؛ چه ملايم هربا نيست . و عثرة : بسر در آمدن . و خطيئة ( به همزه ) : گناه ، و لك أن تشدّد الياء . و هرب :

گريختن . و هل اينجا بمعنى ما . و مهرب مصدر ميمى . و واو در و دمعك حالى . و يسكب مبنىّ للمفعول از سكب ، يا مبنىّ للفاعل از سكوب . و بيت ثانى و ثالث مقول « قل » محذوف . و نون اوّل در لا تجعلنّى نون تأكيد خفيفه و ثانى نون وقايه . تعذّب بتقدير « تعذّبهم » « 4 » . و هربا تمييز يا مفعول له .

مىفرمايد : چون گذرى « 5 » بآيتى مخوف كه وصف كند عذاب را ، پس بايست و حال آنكه اشك تو ريخته شود ، و بگو : اى كسى كه عذاب مىكنى هرك را مىخواهى بعدل خود ، مگردان مرا در ميان جمعى كه عذاب خواهى كرد ايشان را . به درستى كه من بازمىگردم با بسر « 6 » درآمدن خود و گناه خود از روى گريختن ، و نيست گريختن مگر

( 1 ) . CG : وقف . ( 2 ) . مفردات : 283 . ( 3 ) . E : عذاب عقوبت . ( 4 ) . C : تعذيبهم . ( 5 ) . E : بگذرى . ( 6 ) . AB : بازمىگردم با سر ، CDG : بازگردم با سر ، E : بازمىگردم بسر .