شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٩

نصيحت قرّة العين امام حسين ، عليه السّلام من اللّه العلّام « 1 »

العار ، لأنّ طلبها عيب و عار ، « 1 » و قيل هى من عار يعير ، إذا جاء و ذهب ، فسمّيت عارية لتحوّلها من يد إلى يد ؛ و قيل من التّعاور ، و هو تداول القوم الشّىء بينهم ؛ و ذكر الخطابىّ « 2 » فى الغريب : « أنّ اللّغة « 3 » الغالبة « 4 » العاريّة ( بالتّشديد ) و قد يخفّف » ، و درين بيت مخفّف است براى محافظت وزن . و ذهاب : رفتن ( از ثالث ) . و سرعة : شتاب كردن « 5 » . و تلفّت و نظر : نگرستن « 6 » ( از اوّل ) . و السّبب « 7 » : الحبل « 8 » الّذى يصعد به النّخل « 9 » ، قال اللّه تعالى :

فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبابِ « 10 » و سمّى كلّ ما يتوصّل به إلى شىء سببا ، قال اللّه « 11 » تعالى :

وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً * فَأَتْبَعَ سَبَباً « 12 » . و تسبيب « 13 » : سبب ساختن . و سيل : رود . و قرّ فى مكانه قرارا : إذا ثبت ثبوتا جامدا « 14 » ، و أصله من « القرّ » ( بالضّمّ ) ، و هو البرد ، لأجل أنّ البرد يقتضى السّكون و الحرّ يقتضى الحركة . « 15 » و طير : مرغ . و وكر : آشيانه . و تصوّب : به نشيب « 16 » فروشدن . و مفردا حال از مال . و تقى مفعول اوّل اجعلن ، و ما تكسب مفعول ثانى .

و سببا تمييز و عامل او أسرع ، و إلى الإنسان متعلّق به او . و من السّيول « 17 » معطوف بر من تلفّت ، و الطّير معطوف بر السّيول ؛ و للأوكار متعلّق به تصوّب ، و اصل او « تتصوّب » .

مىفرمايد : مگردان مال را كسب‌كردهء خود تنها ، و پرهيزكارى معبود خود را بگردان آنچه كسب مىكنى . ضامن شده است معبود روزى همهء خلق را ، و مال عاريتى است كه مىآيد و مىرود . و سبب رزق شتابنده‌ترست از نگرستن بينا به انسان « 18 » آن زمان كه سبب سازند « 19 » ؛ و از رودها بمحلّ جمع شدن آن ، و از جنس مرغ ، آن وقت كه « 20 » براى آشيانه‌ها فروآيند « 21 » به نشيب « 22 » . س :

( 1 ) . صحاح : 761 . ( 2 ) . B : الخطأنى . ( 3 ) . E : لغة . ( 4 ) . B : العالية . ( 5 ) . C : + از ثالث . ( 6 ) . AE : نگريستن . ( 7 ) . C : السبب . ( 8 ) . C : الجبل . ( 9 ) . C : النحل . ( 10 ) . ص : 10 . ( 11 ) . A : - اللّه . ( 12 ) . الكهف : 84 - 85 . - - مفردات : 391 . ( 13 ) . CE : و تسبب و تسبيب . ( 14 ) . E : - جامدا . ( 15 ) . مفردات : 662 . ( 16 ) . B : شيب . ( 17 ) . G : السؤل . ( 18 ) . E : به ايشان . ( 19 ) . G : سازيد . ( 20 ) . E : مرغان وقتى كه . ( 21 ) . AE : فرود آيند . ( 22 ) . E : بر نشيب ، G : - به نشيب .