شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٤

اظهار يد عليا در تحمّل شدايد دنيا « 2 »

از أرابه .

مىفرمايد : دنيا « 1 » دو حال است : شدّت و رخا ، و دو نوع دلو پرآبست : نعمت و بلا . و جوانمرد ماهر بافرهنگ « 2 » چون خيانت كند او را روزگار و در ورطهء محنتش اندازد ، خيانت نكند او را صبر و پيوسته با او « 3 » باشد . س :

فيّاض ازل كه فيض او چون ابرست * روزى ده ترسا و يهود و گبرست

گر حال تو از قضاى او بد گردد * گويند حكيمان كه علاجش صبرست

إن ألمّت ملمّة بى فإنّى * فى الملمّات صخرة صمّاء

عالم « 4 » بالبلاء علما بأن لي * س يدوم النّعيم و اللّاواء

إلمام : فرو آمدن « 5 » ؛ و الملمّة : الحادثة . و صخرة : سنگ بزرگ . و حجر أصمّ : أى صلب مصمت . « 6 » و بلاء : آزمودن ( از اوّل ) . و لأواء « 7 » : سختى ؛ و در بعضى نسخ بجاى لأواء « بلواء » ، و او مرادف بلاء « 8 » .

مىفرمايد : اگر فروآيد « 9 » حادثه‌اى به من ، پس به درستى كه من در حوادث روزگار سنگى بزرگ « 10 » سختم . داناام بواسطهء آزمايش ، دانستنى به‌آنكه نيست كه هميشه باشد آسايش و سختى . س :

چون غم ز فلك كند به سويم آهنگ * يابد همه دم مرا به سختى چون سنگ

نى نعمت و نى بلا نخواهد « 11 » ماندن * هر لحظه خم فلك برآرد صد رنگ

( 1 ) . C : - دنيا . ( 2 ) . C : فرهنگ . ( 3 ) . E : به او . ( 4 ) . C : عالما . ( 5 ) . E : فرود آمدن . ( 6 ) . صحاح : 1967 . ( 7 ) . G : لاء . ( 8 ) . هامش E : الذى يرادف « البلاء » هو « البلوى » ( بالقصر ) ، فلعلّه ممدودا لضرورة الشعر ، كما لا يخفى . ( 9 ) . E : فرود آيد . ( 10 ) . CDG : گران . ( 11 ) . B : بخواهد .