شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

امر بطلاق دنيا كه عروسى است نازيبا

موتى كه از آن اهل دلان درمانند * درديست كه رو نمود و « 1 » بىدرمانند

و دور نيست كه مراد از « ميّت الأحياء » جاهل باشد ؛ چه حضرت امير مىفرمايد « 2 » :

و فى الجهل قبل الموت موت لأهله

و در حرف راء خواهد آمد . و امام راغب در محاضرات گويد : « قال بعضهم : فلان أملس ، ليس فيه مستقرّ « 3 » خير و لا شرّ ، فقيل : ذاك « 4 » ميّت الأحياء . » « 5 » ليكن استراح بمعنى اوّل الصق است . و گويند امام حسن ، رضى اللّه عنه « 6 » ، اين بيت بسيار خواندى .

امر بطلاق دنيا كه عروسى است نازيبا

امر بطلاق دنيا كه عروسى است نازيبا

طلّق الدّنيا ثلاثا * و اطلبن زوجا سواها

إنّها زوجة سوء * لا تبالى من أتاها

و إذا نالت مناها * منه ولّته قفاها

تطليق : طلاق دادن . و دنيا : اين جهان ، و مؤنّث « أدنى » ، بمعنى أقرب از « دنوّ » . و زوج :

جفت ، و بر مرد و زن اطلاق كنند ، قال اللّه تعالى : اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ « 7 » . و سوى الشّىء ( بالكسر أو الضّمّ ) : غيره . و زوجة : زن ، و اطلاق زن بر دنيا مبنى بر زيبائى و « 8 » بىوفائى و دلربائى « 9 » او ، يا بر انكشاف او نزد ارباب شهود در عالم مثال به صورت زن ، چنانچه در فدك به صورت بثينه بنت عامر « 10 » كه اجمل زنان قريش « 11 » بود بر حضرت امير ، رضى اللّه عنه « 12 » ، منكشف شد و در حرف لام خواهد آمد . و مبالاة : باك داشتن . و منية :

آرزو ، و منى : جمع او . و ولّاه دبره : أى انهزم ، قال اللّه تعالى : وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ

( 1 ) . E : - و . ( 2 ) . E : + مصراع . ( 3 ) . C : يستقر . ( 4 ) . C : ذلك . ( 5 ) . محاضرات الأدباء 1 : 313 . - تذكرة الحفّاظ 1 : 375 : قيل لحذيفة : ما ميّت الأحياء ؟ قال : الّذى لا ينكر المنكر بيده و لا بلسانه و لا بقلبه . ( 6 ) . C : يستقر . ( 7 ) . البقرة : 35 . ( 8 ) . D : + بر . ( 9 ) . B : دل مايل . ( 10 ) . C : - بنت عامر . ( 11 ) . CG : عرب . ( 12 ) . C : عليه السلام ، G : ندارد .