شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٣

شكوه از زنان بىوفا كه نه صدق دارند و نه صفا

از هركه شدم بكام و ناكام جدا * شد دشمن جان و مىكند قصد سرم

إذا ما رأس أهل البيت ولّى * بدا لهم من النّاس الجفاء

ما زايد . و رأس : رئيس . و بيت : خانه ؛ و أهل بيت شخص : كسى چند كه نسب جامع او و ايشان « 1 » باشد ، و چون مطلق گويند ، اهل بيت رسول خواهند كه على است و فاطمه و حسن و حسين ، رضى اللّه عنهم « 2 » ، و تحقيق آن در فاتحهء سابعه گذشت ، و مراد از رأس أهل البيت آن حضرت ، صلّى اللّه عليه و سلّم . و تولية : پشت كردن ، و اينجا كنايت از انتقال به آخرت . و بدوّ ( به وزن علوّ ) : پيدا شدن . و الجفاء : ضدّ البرّ .

مىفرمايد : چون رئيس اهل بيت پشت كرد بر دنيا و به آخرت رحلت نمود ، پيدا شد مر ايشان « 3 » را از مردم آن « 4 » جفا كه متوقّع نبود . س :

گر يافته‌اى ز فيض حقّ نور و صفا * از خلق مجو قاعدهء مهر و وفا

از آل نبى كسى نباشد بهتر * چون رفت نبى ز خلق ديدند جفا

شكوه از زنان بىوفا كه نه صدق دارند و نه صفا

شكوه از زنان بىوفا كه نه صدق دارند و نه صفا

دع ذكرهنّ فما لهنّ وفاء * ريح الصّبا و عهودهنّ سواء

يكسرن قلبك ثمّ لا يجبرنه * و قلوبهنّ من الوفاء « 5 » خلاء

قال الجوهرىّ : « قولهم دع ذا : أى اتركه ، و أصله ودع يدع ، و قد أميت ماضيه ، لا يقال :

ودعه ، و إنّما يقال : تركه ، و لا « 6 » وادع ، و لكن تارك . » « 7 » و قال الرّاغب : « قد قرئ : ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ « 8 » بالتّخفيف . » « 9 » و ذكر : ياد كردن . و هنّ راجع بمطلق زنان . و امام در تفسير أَرْسَلْنَا

( 1 ) . DG : جامع ايشان . ( 2 ) . C : عليهم السلام . ( 3 ) . A : مر انسان ، E : ايشان . ( 4 ) . E : مردمان . ( 5 ) . G : الدواء . ( 6 ) . D : + يقال . ( 7 ) . صحاح : 1296 . ( 8 ) . الضّحى : 3 . ( 9 ) . مفردات : 861 .