شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٨

نكته

اهل ملل و عقايد حريصند بر تضرّع به او در شدايد ؛ يا از « وله » ، إذا تحيّر و تخبّط عقله ، چه اهل خبرت در شأن او حيرت دارند ، و اصل او « ولاه » ، چون كسره بر واو ثقيل بود ، قلب كردند به همزه ، چنانچه « 1 » در « إشاح « 2 » » و « وشاح » ؛ يا از « وله » ، بمعنى شدّت محبّت ، چه آن حضرت مطلوب موافق و منافق و مرغوب صدّيق و زنديق است : يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ « 3 » * وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ « 4 » ؛ يا از « لاه يليه ليها ولاها » ، إذا احتجب أو « 5 » ارتفع ، چه محجوبست از اغيار : لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ « 6 » و او را رفعت ذات و علوّ صفات لازم ؛ و بعضى گفته‌اند « 7 » سريانى « 8 » معرّبست و در اصل « لاها » بوده « 9 » ، الف اخير افتاده و حرف تعريف آمده . و مودّة للّه آنست كه محبّت حق‌ّتعالى به مرتبه‌اى محبّ را فروگيرد « 10 » كه دوستى او با اشيا « 11 » براى آن باشد كه تعلّق و مناسبت بحقّ دارند ، و در عشق مجاز ديده باشى كه محبّ سگ كوى محبوب را دوست مىدارد ، مجنون گويد :

أمرّ على جدار ديار ليلى * أقبّل ذا الجدار و ذا الجدارا « 12 »

و ما حبّ الدّيار شغفن قلبى * و لكن حبّ من سكن الدّيارا

و صفا و صفو : صافى شدن . و فسق : بيرون رفتن از فرمان خدا . و من الفسق حال « 13 » از الإخاء « 14 » در مقابلهء للّه .

مىفرمايد : هر دوستى كه براى خداست صافى باشد از شايبهء نقص « 15 » و فتور ، و صافى نيست برادرى در حالى كه باشد از فسق و فجور . س :

مهرى كه براى حق‌تعالى باشد * بىشبهه ز هر خلل مبرّا باشد

خالى ز كدورتى نخواهد بودن * يارى كه براى كار دنيا باشد

إذا أنكرت عهدا من حميم * ففى نفسى التّكرّم و الحياء

( 1 ) . CG : چنان كه . ( 2 ) . C : اشباح . ( 3 ) . المائدة : 54 . ( 4 ) . البقرة : 165 . ( 5 ) . CG : و . ( 6 ) . الأنعام : 103 . ( 7 ) . E : + كه . ( 8 ) . B : سرثانى . ( 9 ) . EG : بود . ( 10 ) . EG : فراگيرد . ( 11 ) . E : به اشيا . ( 12 ) . G : ذا الديارا . ( 13 ) . E : + است . ( 14 ) . E : الاخلاء . ( 15 ) . E : بغض .