شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦

فاتحهء سابعه در فضائل و احوال مرتضى بر وفق حديث و قرآن قديم

است از نبى ؛ و عهد كردم كه اگر ايشان عبور كرده باشند ، اوّل كسى كه با على مقاتله كند من باشم ، و اگر نگذشته باشند ، در قتال اعداى او تقصير نكنم . چون پيش رفتم ، ايشان از نهر عبور نكرده بودند . على رو به من كرد و فرمود « 1 » : يا أخا الأزد ، أتبيّن لك الأمر ؟ »

و « 2 » در سنهء ثمان و ثلاثين مرتضى محمّد بن ابو بكر را به مصر فرستاد و قيس بن سعد را معزول كرد . و در حرثيا « 3 » كه نزديك مصرست جمعى از قوم عثمان بودند و متابعت محمّد بن ابى بكر نمىكردند و دو « 4 » نوبت لشكر او را بشكستند « 5 » و او « 6 » از على استمداد كرد و مالك بن اشتر را بمدد او فرستاد . و چون به قلزم رسيد ، جبلة بن جائع « 7 » كه مهتر آنجا بود به اغواى معاويه او را زهر داد و بمرد « 8 » و معاويه عمرو بن عاص و معاوية بن خديج را با شش هزار تن به مصر فرستاد و محمّد بن ابى بكر را بكشتند و عمرو حاكم مصر شد . و در سنهء تسع « 9 » و ثلاثين معاويه لشكر به اطراف فرستاد و تسخير بلاد كرد .

و در سنهء اربعين خوارج جمع شدند و گفتند فساد اين امّت از على و معاويه و عمرو عاص است و انديشه كردند كه هر سه را در يك شب مىبايد كشت . عبد الرّحمن بن ملجم مرادى « 10 » قتل على اختيار كرد ، و حجّاج بن عبد اللّه صريمى « 11 » قتل معاويه « 12 » و دادويهء « 13 » عنترى قتل عمرو . و « 14 » شب هفدهم رمضان را ميعاد ساختند . ابن ملجم در كوفه شمشيرى به هزار دينار بخريد و بزهر « 15 » آلوده كرد و چون على براى نماز صبح بيرون آمد ، بر سر مبارك او زد و بعد از سه شب وفات يافت . و حجّاج به دمشق رفت و تيغى بر معاويه زد و اليهء او را مجروح ساخت . و دادويه به مصر رفت و عمرو آن روز بسبب درد شكم خارجة بن حذافه « 16 » را در نماز صبح قايم‌مقام خود ساخته بود و او بغلط كشته شد .

و حافظ اسماعيل از صهيب روايت كند كه نبى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، با على فرمود :

« من أشقى الاوّلين ؟ » گفت : « عاقر النّاقة . » « 17 » فرمود : « صدقت ، فمن أشقى الآخرين ؟ » گفت :

( 1 ) . D : گفت . ( 2 ) . G : - و . ( 3 ) . E : حريثا . ( 4 ) . G : در . ( 5 ) . E : شكستند . ( 6 ) . D : - او . ( 7 ) . G : حائع . ( 8 ) . D : - و بمرد . ( 9 ) . D : - و بمرد . ( 10 ) . D : ابن ملجم عليه‌اللعنه . ( 11 ) . همهء نسخ : ضميرى . - الكامل 3 : 388 - 389 . ( 12 ) . D : + را . ( 13 ) . E : داوديه . ( 14 ) . D : - و . ( 15 ) . G : زهر . ( 16 ) . E : خداقه . ( 17 ) . بعث اللّه صالح بن كاثر إلى ثمود و هو اسم أبيه ، فسمّيت القبيلة باسمه ، و كذّبوه و سألوه أن يخرج لهم ناقة من -