شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤

فاتحهء سابعه در فضائل و احوال مرتضى بر وفق حديث و قرآن قديم

المحجّلين « 1 » . »

و مجاهد از ابن عبّاس و اسماء بنت عميس روايت كند كه مراد از « صالح » در آيت فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ « 2 » على است ، و در تفسير ثعلبى مسطورست .

و ثعلبى و واحدى و زمخشرى « 3 » گويند : « وليد بن عتبة « 4 » بن ابى معيط كه برادر مادرى عثمان بود در روز بدر با على نزاع كرد و در اثناى نزاع با او « 5 » گفت : « اسكت ! فإنّك صبىّ ، أنا أشبّ منك شبابا و أجلد منك جلدا و أذرب منك لسانا و أحدّ منك سنانا و أشجع منك جنانا و أملأ منك حشوا فى الكتيبة . » و على فرمود : « اسكت ! فإنّك فاسق . » و آيت أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ « 6 » نازل شد و حسّان گفت :

أنزل اللّه و الكتاب عزيز * فى علىّ و فى الوليد قرانا

فتبوّأ الوليد من ذاك فسقا * و علىّ مبوّء إيمانا

ليس من كان مؤمنا عرف الل * ه كمن كان فاسقا خوّانا

سوف يجزى الوليد خزيا و نارا * و علىّ لا شكّ يجزى جنانا

فعلىّ يلقى لدى اللّه عزّا * و وليد يلقى هناك هوانا « 7 »

و ابن اثير گويد : محمّد بن كعب گفت كه طلحه و عبّاس و على تفاخر مىكردند . طلحه گفت : « من صاحب كعبه‌ام و كليد آن با من است و اگر خواهم ، شب آنجا باشم . » و عبّاس گفت : « من صاحب سقايتم و اگر خواهم ، شب در مسجد باشم . على گفت : من نمىدانم كه « 8 » شما چه مىگوئيد ، من شش ماه پيشتر « 9 » از مردم نماز گزارده‌ام « 10 » و صاحب جهادم .

پس آيت أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ « 11 » نازل شد . » « 12 »

( 1 ) . الغرّة ( بالضّمّ ) : بياض فى جبهة الفرس فوق الدّرهم ، يقال : فرس أغرّ ؛ و التّحجيل : بياض فى قوائم الفرس و هما كنايتان عن السّيادة و الشّرف ( منه ) . - - المعجم الصّغير : 360 . ( 2 ) . التّحريم : 4 . ( 3 ) . كشّاف 3 : 514 . ( 4 ) . E : عقبه . ( 5 ) . E : به او . ( 6 ) . E : - لا يستون . - - السّجدة : 18 . ( 7 ) . كشّاف 3 : 514 . ( 8 ) . G : - كه . ( 9 ) . G : پيش . ( 10 ) . G : كرده‌ام . ( 11 ) . التّوبة : 19 . ( 12 ) . جامع الأصول 9 : 477 - 478 .