شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٠
فاتحهء سابعه در فضائل و احوال مرتضى بر وفق حديث و قرآن قديم
و مادر على فاطمه بنت اسد بن هاشم بود . و ابن اثير گويد : او « 1 » ايمان به حضرت رسول ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، آورد و « 2 » هجرت به مدينه كرد . و يافعى گويد : آن حضرت او را به قميص خود تكفين فرمود و خود او را دفن كرد و گفت : « كانت أحسن خلق اللّه صنيعا إلىّ بعد أبى طالب . » و او مرتضى را « اسد » نام كرد و ابو طالب « على » ، و گفت :
سمّيته بعلىّ كى يدوم له * عزّ العلوّ و خير العزّ أدومه « 3 »
و مثل اين در شأن حضرت رسالت ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، گفته :
أتانى نبىّ بعد يأس « 4 » و فترة * من اللّه و الأوثان فى الأرض تعبد « 5 »
و شقّ له من اسمه ليجلّه * فذو العرش محمود و هذا محمّد « 6 »
س :
از مهر على كسى كه يابد عرفان * نامش همه دم نقش كند بر دل و جان
اين نكتهء طرفه بين كه ارباب كمال * يابند ز بيّنات نامش ايمان « 7 »
و مسلم از سهل بن سعد روايت كند « 8 » كه على بسيار دوست داشتى كه او را « ابو تراب » گفتندى و وجه تسميه آن بود كه روزى پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، به خانهء فاطمه آمد و على را نيافت . فرمود « 9 » : « أين ابن عمّك ؟ » گفت : « ميان من او گردى واقع شد و غضب كرده « 10 » بيرون رفت . » پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم « 11 » ، با شخصى گفت : « ببين على كجاست . » آن شخص بازگشت و گفت : « يا رسول اللّه ، در مسجد به خوابست . » پيغمبر آمد و « 12 » او هنوز بخواب بود و ردا ازو جدا شده و خاك به او رسيده . پيغمبر او را از خاك پاك كرد و فرمود : « قم ، أبا التّراب ! قم ، أبا التّراب ! » . « 13 »
( 1 ) . E : - او . ( 2 ) . E : + گويد . ( 3 ) . همان : 157 . ( 4 ) . E : بأس . ( 5 ) . C : - اتانى . . . ( 6 ) . همان : 87 . ( 7 ) . البيّنات : الواضحات ، و عند أرباب التّاريخ و التّعمية الحروف الّتى سوى الحروف الأوّل من أسماء حروف التّهجّى من الكلمة ؛ نعم النّاظم ، رحمه اللّه : از مهر على كسى كه يابد عرفان [ . . . ] ع ، ى ، ن ، ل ، ا ، م ، ى ، ا ، يحصل من اجتماع الكلّ الإيمان ( جامع العلوم 1 : 260 - 261 ) . ( 8 ) . G : مىكند . ( 9 ) . CD : گفت . ( 10 ) . CD : كرد و . ( 11 ) . C : - صلى . . . ( 12 ) . E : - و . ( 13 ) . CDEG : + مولانا رومى ( E : + قدس سره ) مىگويد . - - مسلم : 4426 .