شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٠

فاتحهء سادسه در نبوّت و ولايت

ثالث « صفاتى » كه وجود « 1 » را بيند متّصف بصفات ذاتيّه ، يا خود را عين وجود متّصف به آن صفات بيند ؛ رابع « ذاتى » كه از تجلّى فنا يابد و صاحب تجلّى چنان شود كه ازو اثر نماند و هيچ شعور نداشته باشد ؛ كه اگر شعور بماند ، اثنينيّت « 2 » باقى باشد « 3 » . خواجه عبد اللّه انصارى « 4 » فرمايد « 5 » :

ما وحّد الواحد من واحد * إذ كلّ من وحّده جاحد

توحيد من ينطق عن نعته * عارية أبطلها الواحد

توحيده إيّاه توحيده * و نعت من ينعته لاحد « 6 »

و اين منافى سخن حكماست كه انسان هرگز از خود غافل نيست ، مگر گوئيم شعور منفى درين مقام شعور به شعورست . و لازم نيست كه تجلّى در لباس نورى ملوّن باشد و هر نور واجب نيست كه نور تجلّى باشد ، شايد كه نور طاعت يا نور خلق يا نور يكى از انبيا و « 7 » اوليا باشد . و علامت تجلّى فناست يا « 8 » علم بتجلّى در حين تجلّى .

و حجاب دو نوع است : « ظلمانى » كه از عبدست ، مانند اخلاق ذميمه و اشغال صوريّه ؛ و « نورانى » كه از حقّ است ، چه آثار حجاب افعال است و افعال حجاب صفات و صفات حجاب ذات .

و خاطر اگر دعوت بحقّ مىكند و خاطر مزاحم ندارد ، « ربّانى » است ؛ و اگر خاطر مزاحم دارد ، « ملكى » ؛ و اگر دعوت بباطل مىكند ، اگر به اندك توجّهى زائل شود ، « شيطانى » است ، و اگرنه ، « نفسانى » « 9 » .

و اوليا را در اوقات سكر « 10 » و انبساط شطح واقع شود و اكثر علما كه شطحيّات ايشان شنيده‌اند آن را به پردهء اغماض پوشيده‌اند . ظ :

بپوش دامن عفوى به زلّت من مست * كه آبروى شريعت بدين قدر نرود

* * *

( 1 ) . G : + خود . ( 2 ) . E : شعور بما نداشته . ( 3 ) . G : بماند . ( 4 ) . CG : + قدس سره . ( 5 ) . F : مىفرمايد . ( 6 ) . شرح منازل السّائرين : 618 . ( 7 ) . A : يا . ( 8 ) . C : با . ( 9 ) . CG : + است . ( 10 ) . G : شكر .