شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٧

فاتحهء خامسه در انسان صغير كه انسان العين انسان كبيرست

السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ « 1 » مىگويد : ابن مسعود گفت :

« ليأتينّ على جهنّم زمان ليس فيها أحد و ذلك بعد ما يلبثون فيها أحقابا . » « 2 »

و معنى « سبقت رحمتى « 3 » غضبى » آنست كه اوّل به رحمت تطهير خلق از كدورات ملاحظه مىكنم « 4 » ، آنگاه بغضب آن تطهير بفعل مىآورم « 5 » . پس هر وقت كه طهارت حاصل شود ، عقوبت زائل گردد . و حضرت حقّ در اثناى سؤال يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ « 6 » تعليم عباد مىفرمايد كه در جواب « كرمك » بگويند « 7 » .

غضب الكريم و إن تأجّج ناره * كدخان مسك ليس فيه سواد

ظ :

از نامهء سياه نترسم كه روز حشر * با فيض لطف او صد ازين نامه طى كنم

و در اصطلاحات كاشى ديده‌ام كه پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، با اصحاب در بعضى « 8 » كويهاى مدينه مىگذشت . زنى سوگند داد كه به خانهء او نزول فرمايند « 9 » . چون درآمدند ، ديدند كه آتشى افروخته « 10 » و اولاد او گرد آتش بازى مىكردند « 11 » . گفت : « يا نبىّ اللّه ، اللّه أرحم بعباده أم أنا بأولادى ؟ » فرمود : « بل اللّه أرحم ، فإنّه هو أرحم الرّاحمين . » گفت : « أترانى ، يا رسول اللّه ، أحبّ أن ألقى ولدى فى النّار ، فكيف يلقى اللّه عبيده فيها و هو أرحم بهم ؟ » پس پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، بگريست و « 12 » فرمود : « هكذا أوحى إلىّ . » « 13 »

و صراط مستقيم آنست كه در امتثال اوامر و نواهى الهى هيچ تقصير نكنى و در جميع احوال اميدوار باشى ؛ چه معلوم نيست كه قبض روح كى خواهد بود و دران وقت هيچ چيز انفع از رجا نيست . و اكثر برانند كه بعد از موت ترقّى نخواهد بود . يا أَيُّهَا الَّذِينَ

( 1 ) . هود : 108 . ( 2 ) . معالم التّنزيل 2 : 403 . ( 3 ) . E : + على . ( 4 ) . E : مىكنيم . ( 5 ) . E : آوريم . ( 6 ) . الانفطار : 6 . ( 7 ) . - اصطلاحات الصّوفيّة : 116 . ( 8 ) . D : بعض . ( 9 ) . D : نمايند . ( 10 ) . D : برافروخته . ( 11 ) . G : مىكنند . ( 12 ) . E : - و . ( 13 ) . اصطلاحات الصّوفيّة : 62 .