شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٤

فاتحهء خامسه در انسان صغير كه انسان العين انسان كبيرست

جمعى كه تجويز نقل بجماد هم كنند آن را « رسخ » گويند ، و دركات جهنّم نزد ايشان عبارت ازين مراتب است . و اخوان الصّفا « 1 » موافق ايشانند . ض :

و من قائل بالنّسخ و المسخ واقع * به ابرأ و كن عمّا يراه بعزلة

ودعه و دعوى الفسخ فالرّسخ لائق « 2 » * به أبدا لو صحّ فى كلّ دورة « 3 »

و گويا مذهب قدما آن بوده كه نفس را در آخرت بدنى مكتسب مثالى مناسب اخلاق و اعمال او هست « 4 » ، بعضى به صورت انسان و بعضى به صورت حيوانات « 5 » ، و اتباع ايشان پنداشته‌اند « 6 » كه سخن در بدن عنصريست .

و بعضى سخنان صوفيّه رنگ تناسخ دارد و ايشان ابعد طوايفند ازين مذهب ، ليكن ببروز قايلند . و حضرت نوربخش ، قدّس سرّه ، مىفرمايد : « الفرق بين التّناسخ و البروز أنّ التّناسخ وصول روح إذا فارق من جسد إلى جنين قابل للرّوح ، يعنى فى الشّهر الرّابع من وقت سقوط النّطفة و قرارها فى الرّحم و كانت تلك المفارقة من جسد و الوصول إلى آخر معا من غير تراخ ، و البروز أن يفيض روح من أرواح الكمّل على كامل ، كما يفيض عليه التّجلّيات و هو يصير مظهره « 7 » و يقول أنا هو . »

فتح

امام غزّالى و امام راغب و بسى از معتزله و اماميّه و صوفيّه برانند كه لذّات و آلام عقليّه خواهد بود و بهشت و دوزخ جسمانى ، بر وجهى كه معتقد اهل حقّ است ، هم خواهد بود .

و جميع انبيا و اوليا بر وقوع قيامت كبرى متّفقند « 8 » و مطابق آنست فناء فى اللّه و بقاء باللّه كه آفتاب ذات از مغرب اشيا طالع شود و وحدت تامّه ظهور كند و كثرت مقهور گردد . لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ « 9 » * كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ « 10 » * كُلُّ مَنْ عَلَيْها

( 1 ) . E : اخوان صفا . ( 2 ) . B : و المسخ واقع . ( 3 ) . ديوان ابن الفارض : 75 . ( 4 ) . F : اوست . ( 5 ) . E : حيوان . ( 6 ) . E : پنداشتند . ( 7 ) . C : مطهرة ، F : مظهرة . ( 8 ) . F : معتقدند . ( 9 ) . غافر : 16 . ( 10 ) . القصص : 88 .