شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٥

فاتحهء رابعه در انسان كبير

گفتم اين جام جهان‌بين به تو كى داد حكيم * گفت آن روز كه اين گنبد مينا مىكرد

و ميزان صحيح در دانستن اشيا كلام انبياست و متابعت غير ايشان غلط و خطاست .

ظ :

باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبرست * شمشاد سايه‌پرور من از كه كمترست

از آستان پير مغان سر چرا كشم * دولت درين سرا و گشايش درين دَرست

و فقها گويند : « من الكفرة الّذين لا يحلّ نكاحهم و ذبيحتهم و لا يقرّرون بالجزية إجماعا الدّهريّة القائلون بقدم العالم على الصّورة الكائنة آنفا . »

فتح

صوفيّه گويند نفس انسانى مطابق نفس رحمانيست و چنانچه نفس انسانى بسبب عروض تعيّنى خاصّ صوت شود و صوت « 1 » بسبب عروض هيئتى چند مختلف كه در مخارج طارى او مىشوند بيست و هشت حرف شود و از تركيب حروف كلمات تحقّق يابد ، نفس رحمانى كه او را « هيولاى كلّيّه » و « كتاب مسطور » و « رقّ منشور » گويند چون در خارج تعيّن يافت ، جوهر باشد كه به‌منزلهء صوتست ، و جوهر بسبب تعيّنات مختلفه بيست و هشت مرتبهء وجود شود كه به‌منزلهء حروف است و از تركيب « 2 » ايشان اشيا تحقّق يابد كه به‌منزلهء كلماتست . قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي « 3 » و چنانچه طبيعت انسان مقتضى آنست « 4 » كه دم‌به‌دم نفس از باطن او ظاهر شود ، فيض رحمان « 5 » مقتضى آنست « 6 » كه دم‌به‌دم حقايق و صور كه درو مستورست بارز گردد و هر مرتبه ازين بيست و هشت مراتب مناسبت خاصّ با اسمى « 7 » از اسماى حقّ و با حرفى از بيست و هشت حرف و با منزلى از بيست و هشت منزل قمر دارد ، و بر وجهى

( 1 ) . B : صورة . ( 2 ) . E : تركب . ( 3 ) . C : + و لو جئنا بمثله مدادا . - - الكهف : 109 . ( 4 ) . E : است . ( 5 ) . E : رحمانى . ( 6 ) . A : - كه . ( 7 ) . DE : به اسمى .