شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٨

فاتحهء رابعه در انسان كبير

و فلك قمر مانند اين افلاك است ، ليكن آنچه دران افلاك « ممثّل » نام دارد درينجاش « مايل » « 1 » گويند ، و محيط است به مايل فلكى متوازى السّطحين كه او را « جوزهرّ » و « ممثّل » گويند ، برين هيئت :

[ تصوير ] و فلك عطارد مشتمل است بر ممثّل ، و در ثخن ممثّل « 2 » فلكى است خارج مركز و او را « مدير » « 3 » گويند و محدّب او مماسّ محدّب ممثّل است به نقطه‌اى كه او را « اوج ممثّلى » و « اوج مدير « 4 » » خوانند و مقعّر او مماسّ مقعّر ممثّل است به نقطه‌اى كه او را « حضيض ممثّلى » و « حضيض مدير » خوانند « 5 » و در ثخن مدير حامل است و محدّب او مماسّ محدّب مديرست به نقطه‌اى كه او را « اوج مديرى » و « اوج حامل » گويند و مقعّر او مماسّ مقعّر مديرست به نقطه‌اى كه او را « حضيض مديرى » و « حضيض حامل » گويند و عطارد را دو اوج و دو حضيض و چهار متمّم باشد برين هيئت :

[ تصوير ]

( 1 ) . E : حامل . ( 2 ) . E : او . ( 3 ) . C : مدبر . ( 4 ) . D : مدبر ، F : مديرى . ( 5 ) . G : - خوانند .