شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٦

فاتحهء ثالثه در اسما و صفات

من اگر خارم و گر گل چمن‌آرائى هست * كه از آن دست كه مىپروردم مىرويم

و معتزله گويند عبد را قدرت هست و افعال او مخلوق اوست « 1 » و اين طايفه‌اند « قدريّه » كه ابو داود از ابن عمر روايت مىكند كه حضرت مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، در شأن ايشان « 2 » فرموده : « القدريّة مجوس هذه الأمّة . » « 3 » چه مجوس بتعدّد فاعل قايلند و مىگويند يزدان فاعل خيرست و اهرمن فاعل شرّ . و هم آن حضرت فرموده « 4 » : « لعنت القدريّة على لسان سبعين نبيّا « 5 » . » و ايشان مىگويند قدريّه جمعىاند كه مىگويند « 6 » خير و شرّ به قدرست . و قرآن بخلاف سخن ايشان ناطق است : اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ « 7 » لا إِلهَ إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ « 8 » جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ « 9 » إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ « 10 » وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ * أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ « 11 » هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ « 12 » قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ « 13 » . ظ :

گر رنج پيشت آيد و گر « 14 » راحت اى حكيم * نسبت مكن به غير كه اين‌ها خدا كند

در كارخانه‌اى كه ره فضل و عقل « 15 » نيست * وهم ضعيف‌راى فضولى چرا كند

مطرب بساز عود كه كس بىاجل نمرد * وانكو نه اين ترانه سرايد خطا كند

حضرت مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « و أن تؤمن بالقدر خيره و شرّه . » « 16 » و حضرت امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بر منبر كوفه گفت : « ليس منّا من لم يؤمن بالقدر

( 1 ) . G : او . ( 2 ) . A : - در شان ايشان . ( 3 ) . أبو داود : 4071 . ( 4 ) . D : + است . ( 5 ) . همان : 7285 . ( 6 ) . D : + كه . ( 7 ) . الصّافّات : 96 . ( 8 ) . الأنعام : 102 . ( 9 ) . الرّعد : 16 . ( 10 ) . القمر : 49 . ( 11 ) . الملك : 13 - 14 . ( 12 ) . فاطر : 3 . ( 13 ) . النّساء : 78 . ( 14 ) . D : اگر . ( 15 ) . CDFG : عقل و فضل . ( 16 ) . مسلم : 9 ؛ ترمذى : 2535 ؛ نسائى : 4904 ؛ أحمد : 186 ، 346 ، 352 .