شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥١

فاتحهء ثانيه در ذات خدا ، تقدّس و تعالى

و عينها و إنّما امتازت و تعدّدت بتقيّدات و تعيّنات « 1 » اعتباريّة و تمثّل « 2 » ذلك بالبحر و ظهوره فى صور الأمواج المتكثّرة مع أنّه ليس هناك إلّا حقيقة البحر فقط ، قلت هذا طور وراء طور العقل لا يتوصّل إليه إلّا بالمشاهدات الكشفيّة دون المناظرات العقليّة ، و كلّ ميسّر لما خلق له . » س :

اى دل ز طريق عقل پا بيرون نه * وانگاه قدم بر قدم مجنون نه

خواهى كه چو لاله رنگ و بوئى يا بى * صد داغ چو من بر جگر پرخون نه

ظ :

هردم كه دل بعشق دهى خوش دمى بود * در كار خير حاجت هيچ استخاره نيست

ما را ز منع عقل مترسان و مى بيار * كان شحنه در ولايت ما هيچ‌كاره نيست

و صاحب مفاحص گويد : تعبير از مبدأ به « وحدت » بهترست از تعبير به « وجود » ؛ بواسطهء آنكه وحدت اشمل از وجودست . و حضرت سيّد على همدانى ، قدّس سرّه ، تعبير به « نقطه » فرموده « 3 » و شيخ فخر الدّين عراقى به « عشق » .

و للنّاس فيما يعشقون مذاهب « 4 »

ظ :

ساقى بيا كه عشق ندا مىكند بلند * كان كس كه گفت « 5 » قصهء ما هم ز ما شنيد

* * *

تعالى العشق عن فهم الرّجال * و عن وصف التّفرّق و الوصال

إذا ما جلّ « 6 » شىء عن خيال * يجلّ « 7 » عن الإحاطة و المثال

د :

اين‌همه گفت‌وگوى توحيدست * راه وحدت به ترك و تجريدست

سخن وحدتست همچو سراب * از سراب اى پسر كه شد سيراب

( 1 ) . F : + و تشخصات . ( 2 ) . D : به مثل . ( 3 ) . E : فرمود . ( 4 ) . ديوان أبو فراس : 92 . مصراع پيشين : و من مذهبى حبّ الدّيار و أهلها . ( 5 ) . CG : كان كو شنيد . ( 6 ) . F : حل . ( 7 ) . DF : يحل .