عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٧٨

راه فرار جز به خدا نباشد

چشم خاكى را به خاك افتد نظر * باد بين چشمى بود نوعى دگر

اسب داند اسب را كو هست يار * هم سوارى داند احوال سوار

چشم حس آب است و نور حق سوار * بىسواره اسب خود نايد به كار

پس ادب كن اسب را از خوى بد * ورنه پيش شاه باشد اسب رد

چشم اسب از چشم شه رهبر بود * چشم او بىچشم شه مضطر بود

چشم اسبان جز گياه و جز چرا * هركجا خوانى بگويد نى چرا

نور حق بر نور حس راكب شود * آن گهى جان سوى حق راغب شود

نور حس را نور حق تزيين بود * معنى نور على نور اين بود

نور حسى مىبرد سوى ثرى * نور حقش مىبرد سوى على

زانكه محسوسات دون‌تر عالمى است * نور حق دريا و حس چون شبنمى است

ليك پيدا نيست آن راكب بر او * جز به آثار و به گفتار نكو

نور حسّى كو غليظ است و گران * هست پنهان در سياهى ديدگان

چون‌كه نور حس نمىبينى ز چشم * چون به معنى نور آن دينى ز چشم

نور حس با آن غليظى مختفى است * چون نهان نبود ضيائى كان صفى است

راه فرار جز به خدا نباشد

راه فرار جز به خدا نباشد

ما شكاريم اين‌چنين دامى كر است * كوى چوگانيم چوگانى كجاست ؟

مىدرد مىدوزد اين خياط كو * مىدمد مىسوزد اين نقّاط كو ؟

ساعتى كافر كند صدّيق را * ساعتى زاهد كند زنديق را

زانكه مخلص ، در خطر باشد ز دام * تا ز خود خالص نگردد او تمام

زانكه در راه است و رهزن بىحد است * آن رهد كو در امان ايزد است

چون‌كه مخلص گشت مخلص باز رست * در مقام امن رفت و برد دست

هيچ آيينه دگر آهن نشد * هيچ نانى گندم خرمن نشد