عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٧

جبر و اختيار

گفت : نادر چيز مىجويى و ليك * غافل از حكم قضايى ، بين تو نيك

ناظر فرعى ، ز اصلى بىخبر * فرع ماييم ، اصل احكام قدر

چرخ گردان را قضا مكره « 1 » كند * صد عطارد را قضا ابله كند

تنگ گرداند جهان چاره را * آب گرداند حديد و خاره را

اى قرارى داده ره را گام‌گام * خام خامى ، خام خامى ، خام خام

چون بديدى گردش سنگ آسيا * آبِ جو را هم ببين آخر ، شها

خاك را ديدى برآمد بر هوا * در ميان خاك بنگر باد را

گفت حق ايوب را در مكرمت * من به هر موييت صبرى دادمت

هين به صبر خود مكن چندين نظر * صبر ديدى ، صبرگردان را نگر

چند بينى گردش دولاب را ؟ * سر برون كن ، هين ببين تيزاب را

تو همىگويى كه مىبينم و ليك * ديدِ آن را بس علامت‌هاست نيك

گردش كف را چو ديدى مختصر * حيرتت بايد ، به دريا درنگر

جبر و اختيار

جبر و اختيار

مَر مُغى « 2 » را گفت مردى كاى فلان * هين مسلمان شو ، بباش از مؤمنان

گفت اگر خواهد خدا ، مؤمن شوم * ور فزايد فضل ، هم موقن شوم

گفت مىخواهد خدا ايمان تو * تا رهد از دست دوزخ جان تو

ليك نفس نحس وان شيطان زشت * مىكشندت سوى كفران و كنشت « 3 »

گفت اى منصف چو ايشان غالبند * يار او باشم كه باشد زورمند

يار آن تانم بدن كو غالب است * آن طرف افتم كه جاذب غالب است

چون خدا مىخواست از من صدق خفت * صدق او چه سود چون پيشش برفت ؟

( 1 ) - در نسخه قونيه : گمره . ( 2 ) - مغ : مؤبد زردشتى . ( 3 ) - كنشت : كنيسه ، عبادتگاه كافران .