عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٥

ما اول فرشته بوده‌ايم

تو گنه بر من منه كژمژ مبين * من ز بد بىزارم و از حرص و كين

من بدى كردم ، پشيمانم هنوز * انتظارم تا دِيَم گردد تموز

متّهم گشتم ميان خلق من * فعل خود بر من نهد هر مرد و زن

امتحان شير و كلبم كرد حق * امتحان نقد و قلبم كرد حق

قلب را من كى سيه‌رو كرده‌ام ؟ * صيرفىام ، قيمت او كرده‌ام

نيكوان را رهنمايى مىكنم * شاخه‌هاى خشك را برمىكنم

اين علف‌ها مىنهم ، از بهر چيست ؟ * تا پديد آيد كه حيوان جنس كيست

گرگ از آهو چو زايد كودكى * هست در گرگى و آهويى شكى ؟

تو گياه و استخوان پيشش بريز * تا كدامين سو كند او گام تيز

گر به‌سوى استخوان آيد ، سگ است * ور گيا خواهد ، يقين آهورگ است

قهر و لطفى جفت شد با يكدگر * زاد از اين هر دوجهانى ، خير و شر

تو گياه و استخوان را عرضه كن * قوت نفس و قوت جان را عرضه كن

گر غذاى نفس خواهد ، ابتر است * ور غذاى روح خواهد ، سرور است

گر كند او خدمت تن ، هست خر * ور رود در بحر جان ، يابد گهر

گرچه اين دو مختلف خير و شرند * ليك اين هر دو به يك كار اندرند

انبيا طاعات عرضه مىكنند * دشمنان شهوات عرضه مىكنند

نيك را چون بد كنم ؟ يزدان نيم * داعيم من ، خالق ايشان نيم

خوب را من زشت سازم ؟ رب نيم * زشت را و خوب را آيينه‌ام

سوخت هندو آينه از درد را * كين سيه‌رو مىنمايد مرد را

گفت آيينه گناه از من نبود * جرم او را نِه كه روى من زدود

او مرا غماز كرد اى خوب‌رو * تا بگويم زشت كو و خوب كو ؟

من گواهم ، برگو آن زندان كجاست ؟ * اهل زندان نيستم ايزد گواست

هركجا بينم نهال ميوه‌دار * تربيت‌ها مىكنم من دايه‌وار

هركجا بينم درخت تلخ و خشك * مىبُرم تا وارهد از پشك مشك

خشك گويد باغبان را كاى فتى * مر مرا چه مىبُرى سر بىخطا ؟