عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٢

نيستى جو گر تو ابله نيستى

چون دلش آموخت شمع افروختن * آفتاب او را نيارد سوختن

خار جمله لطف چون كل مىشود * پيش جزوى ، كو سوى كل مىرود

چيست تعظيم خدا افراشتن ؟ * خويشتن را خوار و خاكى داشتن

چيست توحيد خدا آموختن ؟ * خويشتن را پيش واحد سوختن

گر همىخواهى كه بفروزى چو روز * هستى همچون شب خود را بسوز

هستيت در هست آن هستى نواز * همچو مس در كيميا اندر گداز

در من و ما سخت كردستى تو دست * هست اين جمله خرابى از دو هست

نيستى جو گر تو ابله نيستى

نيستى جو گر تو ابله نيستى

آينهء هستى چه باشد ؟ نيستى * نيستى جو ، گر تو ابله نيستى

هستى اندر نيستى بتوان نمود * مال‌داران بر فقير آرند جود

نيستى و نقص ، هر جايى كه خاست * آينه خوبى جمله پيشه‌هاست

چون‌كه جامه چست و دوزيده بود * مظهر فرهنگ درزى چون شود ؟

ناتراشيده همىيابد جذوع * تا دروگر « 1 » اصل سازد يا فروع

خواجهء اشكسته‌بند آنجا رود * كه در آنجا پاى اشكسته بود

نقص‌ها آيينهء وصف كمال * و آن حقارت آينه عزّ و جلال

زانكه ضد را ضد كند پيدا يقين * زانكه با سِركه پديد است انگبين

هركه نقص خويش را ديد و شناخت * اندر استكمال خود ده‌اسبه تاخت

زان نمىپرد به‌سوى ذو الجلال * كو گمانى مىبرد خود را كمال

علّتى بدتر ز پندار كمال * نيست اندر جان تو اى ذو دلال

از دل و از ديده‌ات بس خون رود * تا ز تو ، اين معجبى بيرون رود

( 1 ) - دروگر : نجّار .