عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٥

گفتگوى زنى مر شوى را

مىنهم پيش تو شمشير و كفن * مىكشم پيش تو گردن را ، بزن

از فراق تلخ مىگويى سخن * هرچه خواهى كن ، و ليكن اين مكن

در تو از من عذرخواهى هست سر * با تو بىمن ، او شفيعى مستمر

عذر خواهم در درونت ، خُلق توست * ز اعتماد او دل من جرم جست

زين نسق مىگفت با لطف و گشاد * در ميانه گريه بر وى اوفتاد

گريه چون از حد گذشت و هاىهاى * زو ، كه بىگريه بد او خد « 1 » دلرباى

شد از آن باران يك برقى بديد * زد شرارى در دل مرد وحيد

آنكه بندهء روى خوبش بود مرد * چون بود چون بندگى آغاز كرد ؟

آنكه از كبرش دلت لرزان بود * چون بود چون پيش تو گريان شود ؟

آنكه از نازش دل و جان خون بود * چون‌كه آمد در نياز ، او چون بود ؟

آنكه در جور و جفايش دام ماست * عذر ما چِبود چو او در عذر خواست ؟

« زيّن للنّاس » « 2 » حق آراسته است * زانكه حق آراست چون دانند جست ؟

چون پى « يسكن اليها » « 3 » ش آفريد * كى تواند آدم از حوّا بريد ؟

رستم زال ار بود ، از حَمزه پيش * هست در فرمان اسير زال خويش

آنكه عالم مستِ گفتش آمدى * « كلّميني يا حميرا » « 4 » مىزدى

آب غالب شد بر آتش از نهيب * آتشش جوشد چو باشد در حجيب

چون‌كه ديگى حايل آمد هر دو را * نيست كرد آن آب را ، گردش هوا

ظاهرا بر زن ، چو آب ار غالبى * باطنا مغلوب و زن را طالبى

اين‌چنين خاصيتى در آدمى است * مهر حيوان را كم است ، آن از كمى است

مرد زان گفتن پشيمان شد ، چنان * كز عوانى ، ساعت مردن ، عوان

گفت خصم جان جان چون آمدم ؟ * بر سر جان من لگدها چون زدم ؟

چون قضا آيد ، فروپوشد بصر * تا نداند عقل ما پا را ز سر

( 1 ) - خد : مخفف خود . ( 2 ) - اشاره به آيه : « زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ . . . » سوره آل عمران ، آيه 14 . ( 3 ) - اشاره به كريمه : « أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها » سوره الروم ، آيه 21 . ( 4 ) - اشاره به سخن گفتن رسول اللّه با همسرش .