عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٣

گفتگوى زنى مر شوى را

ترّهات از دعوى و دعوت مگو * رو ، سخن از كبر و از نخوت مگو

چند حرف طمطراق و كار و بار ؟ * كار و حال خود ببين و شرم دار

كبر زشت و از گدايان زشت‌تر * روز برف و سرد وانگه جامه تر

چند دعوى و دم و باد و بروت * اى تو را خانه چو بيت العنكبوت « 1 »

از قناعت كى تو جان افروختى ؟ * از قناعتها ، تو نام آموختى

گفت پيغمبر : قناعت چيست ؟ گنج * گنج را تو وانمىدانى ز رنج

اين قناعت نيست جز گنج روان * تو مزن لاف ، اى غم و رنج روان

تو مخوانم جفت ، كمتر زن بغل * جفت انصافم ، نيم‌جفت دغل

چون قدم با مير و با بگ « 2 » مىزنى * چون ملخ را در هوا رگ مىزنى ؟

با سگان زين استخوان در چالشى * چون نى اشكم تهى در نالشى

سوى من منگر به خوارى ، سست سست * تا نگويم آنچه در رگهاى توست

عقل خود را از من افزون ديده‌اى * تو مَنِ كم‌عقل را چون ديده‌اى ؟

همچو گرگ غافل اندر ما مجه * اى ز ننگ عقل تو بىعقل به

چون‌كه عقل تو عقيلهء مردم است * آن نه عقل است آنكه مار و كژدم است

خصم ظلم و مكر تو اللّه باد * مكر عقل تو ، ز ما كوتاه باد

هم تو مارى هم فسونگرى ، اى عجب * مارگير و مارى اى ننگ عرب

زاغ اگر زشتى خود بشناختى * همچو برف از درد و غم بگداختى

زن از اين‌گونه خشن گفتارها * خواند بر شوى خود آن طومارها

مرد گفتا تو زنى يا بو الحزن ؟ * فقر فخر « 3 » آمد مرا بر سر مزن

كار درويشى وراى فهم توست * سوى درويشان بمنگر سست سست

زانكه درويشان وراى ملك و مال * روزيى دارند خاص از ذو الجلال

حق تعالى عادل است و عادلان * كى كنند استمگرى بر بيدلان ؟

آن يكى را نعمت و كالا دهند * وين دگر را بر سر آتش نهند

( 1 ) - اشاره به سستى خانه دنيا همچون خانه عنكبوت در آيه : « إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ » سوره العنكبوت . آيه 41 . ( 2 ) - بگ ( بك ) : بزرگ ، به يك . ( 3 ) - اشاره به حديث نبوى : « الفقر فخرى » .