عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

جز نياز و جز تضرع راه نيست

آنچه مىگويم به‌قدر فهم توست * مردم اندر حسرت فهم درست

فهم آب است و وجود تن سبو * چون سبو بشكست ريزد آب از او

اين سبو را پنج سوراخ است ژرف * اندرونى آب ماند خود ، نه برف

امر « غضّوا غضّة ابصاركم » * هم شنيدى راست ننهادى تو سم ؟

از دهانت نطق ، فهمت را برد * گوش چون ريگ است ، فهمت را خورد

همچنين سوراخهاى ديگرات * مىكشاند آب فهم مضمرت

گر ز دريا آب را بيرون كنى * بىعوض ، آن بحر را هامون كنى

بى كه است ، ار نى بگويم خاك را * مدخل اعواض را و ابدال را

كان عوضها وان بدلها بحر را * از كجا آيد ز بعد خرجها ؟

صد هزاران جانور زان مىخورند * ابرها هم از برونش مىبرند

باز دريا آن عوضها مىكشد * از كجا و اللّه اعلم بالرشد

هين بجو ، كه ركن دولت جستن است * هر گشادى ، در دل اندر بستن است

از همه كار جهان ، پرداخته * كو و كو مىگو به جان ، چون فاخته « 1 »

نيك بنگر اندر اين اى محتجب * كه دعا را بست حق بر استجب

هركه را دل پاك باشد ز اعتلال * آن دعايش مىرود تا ذو الجلال

آن دعاى بىخود آن خود ديگر است * آن دعا زو نيست ، كار داور است

آن دعا حق مىكند ، چون فناست * آن دعا و آن اجابت از خداست

واسطهء مخلوق ، نى اندر ميان * بىخبر زان لابه كردن جسم و جان

( 1 ) - فاخته : قمرى .