عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٩

تفاوت بين دانش سمعى و علوم حقيقى

تفاوت بين دانش سمعى و علوم حقيقى

تفاوت بين دانش سمعى و علوم حقيقى

كرد مردى از سخن‌دانى سؤال * حق و باطل چيست اى نيكومقال ؟

گوش را بگرفت و گفت اين باطل است * چشم حق است و يقينش حاصل است

آن به نسبت باطل آمد پيش اين * نسبتت اغلب سخنها اى امين

جهد كن كز گوش در چشمت رود * آنچه او باطل بدست آن حق شود

زان سپس گوشت شود هم طبع چشم * گوهرى گردد دو گوش همچو يشم

بلكه جمله تن چو آيينه شود * جمله چشم و گوهر سينه شود

گوش انگيزد خيال و آن خيال * هست دلال وصال آن جمال

جهد كن تا اين خيال و آن خيال * هست دلال وصال آن جمال

جهد كن تا اين خيال افزون شود * تا دلاله رهبر مجنون شود

هم در اين عالم بدان كه مأمنى است * از منافق كم شنو كو گفت نيست

حجتش اين است ، گويد هر دمى * گر بدى چيزى دگر ، من ديدمى

گر نبيند كودكى احوال عقل * عاقلى هرگز كند از عقل نقل ؟

گر نبيند عاقلى احوال عشق * كم نگردد ماه نيكوفال عشق

حسن يوسف ، ديدهء اخوان نديد * از دل يعقوب كى شد ناپديد ؟

مر عصا را چشم موسى چوب ديد * چشم غيبى افعى و آشوب ديد

چشم سَر با چشم سِر در جنگ بود * غالب آمد چشم سِر ، حجّت نمود

اين سخن پايان ندارد در كمال * پيش هر محروم باشد اين خيال

چون حقيقت پيش او فرج و گلوست * كم بيان كن پيش او اسرار دوست

پيش ما فرج و گلو باشد خيال * لاجرم هر دم نمايد جان جمال

هركه را فرج و گلو آيين و خوست * آن لكم دينكم ولى دين بهر اوست « 1 »

با چنان انكار كوته كن سخن * احمدا كم گوى با گبر كُهن

هركسى را جفت كرده عدل حق * فيل را با فيل و بق « 2 » را جنس بق

( 1 ) - اشاره به آيه 6 سوره الكافرون . ( 2 ) - بق : پشه .