عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٤

قوّت جبرئيل از مطبخ نبود

اى ضياء الحق به حذق « 1 » رأى تو * حلق بخشد سنگ را حلواى تو

كوه طور اندر تجلّى حلق يافت * تا كه مَى نوشيد و مَى را برنتافت

لقمه بخشى آيد از هركس به كس * حلق بخشى كار يزدان است و بس

حلق بخشد جسم را و روح را * حلق بخشد بهر هر عضوت جدا

اين گهى بخشد كه اجلالى شود * وز دغا و از دغل خالى شوى

تا نگويى سِرّ سلطان را به كس * تا نريزى قند را پيش مگس

گوش آن كس نوشد اسرار جلال * كو چو سوسن صد زبان افتاد لال

حلق بخشد خاك را لطف خدا * تا خورد آب و برويد صد گيا « 2 »

باز ، حيوان را ببخشد حلق و لب * تا گياهش را خورد اندر طلب

چون گياهش خورد و حيوان ، گشت زفت * گشت حيوان لقمهء انسان و رفت

باز خاك آمد ، شد اكّال « 3 » بشر * چون جدا شد از بشر روح و بصر

ذرّه‌ها ديدم ، دهانشان جمله باز * گر بگويم خوردشان ، گردد دراز

برگها را ، برگ از انعام او * دايگان را ، دايه لطف عام او

رزقها را ، رزقها او مىدهد * زانكه گندم بىغذايى كى زهد

نيست شرح اين سخن را منتها * پاره گفتم ، بدانى پاره‌ها

جمله عالم آكل و ماكول دان * باقيان را مقبل و مقبول دان

اين جهان و ساكنانش منتشر * و آن جهان و سالكانش مستمر

اين جهان و عاشقانش منقطع * اهل آن عالم ، مخلّد مجتمع

پس كريم آن است كو خود را دهد * آب حيوانى كه ماند تا ابد

چون جنين بد آدمى ، بد خون غذا * از نجس پاكى برد مؤمن ، كذا

از فطام خون ، غذايش شير شد * وز فطام شير ، لقمه‌گير شد

ور فطام لقمه لقمانى شود * طالب اشكال پنهانى شود

( 1 ) - حذق : مهارت . ( 2 ) - گيا : مخفف گياه . ( 3 ) - أكّال : خورنده .